خبرگزاری مهر، گروه استان ها- هما اکبری:چگونه میتوان از تلاوت به هدایت رسید؟ طرح ملی «زندگی با آیهها» پاسخی هوشمندانه به این نیازِ امروزِ جامعه است که با هدف کاربردیسازی مفاهیم وحی، قرآن را از حاشیه به متن آورده تا به عنوان دقیقترین «دفترچه راهنمای انسان»، مسیر تعالی فردی و اجتماعی را هموار کند.
ماه رمضان در فرهنگ اسلامی تنها ماه روزهداری نیست؛ ماهی است که قرآن در آن نازل شد و به تعبیر آیه ۱۸۵ سوره بقره «هُدیً لِلنّاس» است؛ ماهی برای بازتعریف نسبت انسان با «کتاب زندگی». با این حال، پرسش اساسی اینجاست که سهم فهم و تدبر در این نسبت چقدر است؟
به گفته فعالان قرآنی، فاصله جامعه با فهم قرآن یکی از مهمترین آسیبهای فرهنگی و اجتماعی امروز است و نادیده گرفتن این فاصله میتواند بهرهمندی واقعی از هدایت الهی را محدود کند. در همین راستا، طرح ملی «زندگی با آیهها» تلاش دارد تا با پیوند دادن مفاهیم قرآنی به زیست روزمره، این خلأ تاریخی را پر کند.
«رمضان»؛ فراتر از یک مناسبت تاریخی
«امیر باصری» نخبه و فعال قرآنی و از چهرههای موفق در عرصه فعالیتهای قرآنی نیروهای مسلح، در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: در نگاه سطحی، رمضان صرفاً ماه نزول قرآن معرفی میشود، اما رابطه این دو بسیار عمیقتر از یک مناسبت تاریخی است. قرآن میفرماید: شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنزِلَ فیهِ القُرآنُ هُدیً لِلنّاس؛ یعنی رمضان، آغاز جریان هدایت برای بشریت است.
وی با اشاره به روایات درباره فضیلت تلاوت در این ماه افزود: در روایات آمده است که قرائت یک آیه در ماه رمضان، پاداشی همچون ختم قرآن در ماههای دیگر دارد. اما این تأکید بر تلاوت، تنها مقدمهای برای انس و فهم عمیقتر است، نه هدف نهایی.
تقوا؛ شرط بهرهمندی از نور قرآن
باصری رمضان را ماه تمرین تقوا میداند و توضیح داد: قرآن میگوید هُدیً لِلمُتَّقین؛ یعنی بهرهمندی از هدایت قرآن، وابسته به تقواست. در رمضان میآموزیم که چشم، گوش، زبان و رفتار خود را مدیریت کنیم تا ظرفیت دریافت نور قرآن در وجودمان افزایش یابد.
وی دل انسان را همانند زمینی میداند که اگر از علفهای هرز پاک شود، بذر آیات الهی در آن رشد خواهد کرد: رمضان بهترین فرصت برای پاکسازی دل و تمرین تقواست؛ ماهی که حتی شیاطین در آن به غل و زنجیر کشیده میشوند و زمینه انس و رشد معنوی فراهم میآید.
چرخه رشد معنوی میان قرآن و رمضان
این فعال قرآنی با اشاره به رابطه دوطرفه قرآن و رمضان ادامه داد: قرآن ایمان را افزایش میدهد؛ همانطور که میفرماید: وَإِذا تُلِیَتْ عَلَیهِم آیاتُهُ زادَتهُم إیماناً. ایمان بیشتر، تقوا را تقویت میکند و تقوا زمینه بهرهمندی عمیقتر از قرآن را فراهم میسازد. این یک چرخه رشد معنوی است که میتواند مسیر تعالی فرد و جامعه را هموار کند.
باصری با استناد به آیه «لِیَدَّبَّروا آیاتِهِ» تأکید کرد: هدف نزول قرآن تدبر است، اما در جامعه ما بیشتر بر حفظ و قرائت تأکید میشود تا فهم و اندیشه. قرآن هشدار می دهد: أَفَلا یَتَدَبَّرونَ القُرآنَ أَم عَلی قُلوبٍ أَقفَالُها؟ یعنی گمراهی آنجاست که تدبر صورت نمیگیرد یا دلها قفل شده است.
وی افزود: خداوند انسان را بدون راهنما رها نکرده است. یک قرآن ناطق یعنی پیامبران و ائمه(ع) و یک قرآن مکتوب در اختیار ماست. همانطور که برای استفاده از هر ابزار به دفترچه راهنما مراجعه میکنیم، برای هدایت در زندگی نیز باید به قرآن و اهلبیت رجوع کنیم.
ضرورت تحول در آموزش و رسانه
باصری تحول در آموزش و رسانه را یک ضرورت میداند و گفت: داستانهای قرآنی، تدبر، علوم قرآنی و نگاه قرآن به علوم روز باید وارد مدارس و دانشگاهها شود. خود من در رشته مدیریت منابع انسانی مقالهای درباره مدیریت از نگاه قرآن نوشتهام؛ این نشان میدهد که ظرفیتهای قرآن بسیار گسترده است و میتواند علوم انسانی را نیز از منظر الهی بازخوانی کند.
وی با اشاره به نقش رسانهها اضافه کرد: در رسانهها و نهادهای قرآنی، بیشتر اجرای قرائت دیده میشود تا منابر تدبری؛ در حالی که هدف قرآن هدایت و تربیت انسان است، نه صرفاً صوت و لحن.
بازگشت به تدبر؛ نیاز فوری جامعه
باصری با اشاره به اجرای طرح ملی «زندگی با آیهها» در ماه رمضان اظهار کرد: این طرح یکی از جریانهای اثرگذار قرآنی کشور است که توانسته مفاهیم عمیق قرآن کریم را به زبان قابل فهم و کاربردی در اختیار عموم مردم قرار دهد.
وی گفت: «زندگی با آیهها» نباید تنها یک برنامه مناسبتی برای ماه مبارک رمضان باشد بلکه حرکتی فرهنگی و ماندگار است که میتواند مبانی اعتقادی جامعه را تقویت کرده و سبک زندگی قرآنی را در لایههای مختلف اجتماعی نهادینه کند.
این فعال قرآنی فاصله گرفتن جامعه از فهم قرآن را مهمترین چالش میداند و اضافه کرد: رمضان بهترین فرصت برای بازگشت به قرآن، افزایش تقوا و بهرهمندی از هدایت الهی است. امروز بیش از هر زمان دیگری باید به این حقیقت توجه کنیم که غفلت از فهم قرآن بزرگترین آسیب جامعه ماست.
وی در پایان تصریح کرد: قرآن تنها برای تلاوت و حفظ نازل نشده است، بلکه برای زندگی و هدایت ما آمده است. اگر بتوانیم با تدبر و عمل به آن، رابطهمان با قرآن را احیا کنیم، جامعهای با اخلاق و عدالت بیشتر خواهیم داشت و سرمایه معنوی جامعه تقویت خواهد شد.
نظر شما