خبرگزاری مهر، گروه استان ها: با آغاز جنگ چندلایه و چندجبههای در غرب آسیا و حضور فعال محور مقاومت، منطقه وارد مرحلهای بیسابقه از تحولات امنیتی و نظامی شده است. سرعت و شدت عملیاتها و هماهنگیهای بیسابقه میان جمهوری اسلامی ایران و متحدان منطقهای، ابعاد جدیدی به این جنگ داده و امکان بازتعریف موازنه قدرت در غرب آسیا را فراهم کرده است.
در همین راستا خبرگزاری مهر در گفتوگویی با «مهرداد توکلیراد» استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل سیاسی و اجتماعی به بررسی اثرات جنگ چندجبههای مقاومت و چشمانداز آینده منطقه پرداخته است.
*جنگ اخیر در منطقه چه ویژگیهایی دارد و چه تفاوتی با تحولات نظامی گذشته ایجاد کرده است؟
این جنگ از نظر ابعاد و شدت بیسابقه است. جمهوری اسلامی ایران و متحدانش با بهرهگیری از دانش بومی و سلاحهای نظامی ارزان و کوبنده توانستهاند معادلات منطقهای را برهم بزنند. نکته کلیدی این است که فرماندهی کل قوا و بسیاری از فرماندهان ارشد نظامی، در همان ساعات اولیه، توانستند نیروها را سازماندهی کنند و عملیاتهای پاسخگویی بیوقفه و توأمان آغاز شود.
*نیروهای منطقهای چه نقشی در این نبرد دارند؟
پس از روز سوم و چهارم جنگ، حضور نیروهای حزبالله لبنان و حشد شعبی عراق ابعاد جدیدی به این نبرد داد و این جنگ را به یک عملیات چندجبههای تبدیل کرد. هماهنگی میان ایران و متحدان منطقهای باعث شد حملات بسیار دقیق و ویرانگر علیه رژیم صهیونیستی انجام شود که نمونهای بیسابقه در تاریخ عملیاتهای نظامی منطقه است.
*چه دستاوردهای تاکتیکی و استراتژیکی تاکنون حاصل شده است؟
جمهوری اسلامی ایران با بهرهگیری از پهپادها و سلاحهای کوبنده، اهدافی را که در گذشته بسیار هزینهبر و پرریسک بود، با هزینه کمتر و دقت بالا مورد هدف قرار داده است. این اقدامات نه تنها معادلات نظامی را تغییر داده، بلکه پیامی آشکار به دشمنان منطقهای و فرامنطقهای ایران ارسال کرده است.
*این جنگ چه تأثیری بر آینده امنیت و قدرت در غرب آسیا دارد؟
این نبرد نشان داد که جمهوری اسلامی ایران و متحدانش قادرند به تنهایی محورهای فشار و تجاوز را مدیریت کنند. این ایران جدید، الهامبخش برای منطقه و جهان خواهد بود و نشان میدهد که محور مقاومت توان تغییر معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را دارد.
*از منظر اقتصادی و سیاسی، چه تحولاتی انتظار میرود؟
شکست محاسبات دشمنان در منطقه و آسیبپذیری ساختارهای نظامی آنها، نشاندهنده بازتعریف قدرت در غرب آسیا است. کنترل منابع، امنیت خطوط تجاری و تقویت استقلال سیاسی، از مهمترین پیامدهای این جنگ است. این نبرد همچنین به تثبیت جایگاه ایران و محور مقاومت در سطح منطقه و فراتر از آن کمک خواهد کرد.
نقش مردم و روحیه ملی در این جنگ چگونه قابل تبیین است؟
مردم ایران با پشتوانه تاریخی و تمدنی ۷۰۰۰ ساله، فرهنگ سلحشوری و مقاومت دارند. حضور در صحنه، همکاری با نیروهای نظامی و حمایت معنوی و مادی، از عوامل کلیدی موفقیت این نبرد است. روحیه وطندوستی و الهام از مکتب شهید خامنهای، سبب شده است که این جنگ نه تنها یک نبرد نظامی، بلکه یک حماسه ملی و تمدنی باشد.
* به نظر شما آیا این جنگ، نقطه عطفی در تاریخ منطقه خواهد بود؟
بدون شک این نبرد یک جنگ چندجبههای است که میتواند معادلات امنیتی و سیاسی غرب آسیا را برای همیشه تغییر دهد. ایران و محور مقاومت با ترکیب دانش بومی، سلاحهای دقیق و انسجام ملی، پایهگذار ایران قویتر، مستقلتر و آبادتر پس از این نبرد خواهند بود.
امروز میبینیم که مردم ایران با وجود همه فشارها و دشواریها، بیش از گذشته به یکدیگر نزدیک شدهاند و نوعی احساس مسئولیت جمعی در جامعه شکل گرفته است. این موضوع نشان میدهد که سرمایه اجتماعی در کشور ما همچنان بسیار قوی است و ملت ایران در بزنگاههای تاریخی توانایی بالایی برای همگرایی و همدلی دارد.
*برخی تحلیلگران معتقدند مهمترین نیاز کشور در شرایط کنونی حفظ وحدت ملی است. شما این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
کاملاً درست است. در شرایطی که دشمنان تلاش میکنند از طریق فشارهای مختلف، انسجام داخلی کشور را تضعیف کنند، مهمترین پاسخ ملت ایران حفظ وحدت و همبستگی ملی است.
خوشبختانه نشانههای این همدلی را در سطح جامعه بهوضوح میبینیم. مردم ایران بهخوبی درک کردهاند که عبور از شرایط حساس کنونی نیازمند همراهی، صبر و همکاری جمعی است. به همین دلیل شاهد هستیم که در بسیاری از عرصهها نوعی همیاری اجتماعی شکل گرفته است. این موضوع نشان میدهد که جامعه ایران از بلوغ سیاسی و اجتماعی قابل توجهی برخوردار است.
*در روزهای اخیر نمونههایی از همیاری اجتماعی در میان مردم بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این رفتارها را چگونه تحلیل میکنید؟
این رفتارها در واقع جلوهای از فرهنگ عمیق انسانی و دینی در جامعه ایران است. ما در این روزها شاهد نمونههای متعددی از این همدلی هستیم؛ از راننده تاکسیای که از مسافر خود کرایه دریافت نمیکند تا نانواییهایی که نان را به صورت صلواتی در اختیار مردم قرار میدهند.
در برخی موارد نیز دیده میشود که مالکان برای همراهی با مستأجران خود در دریافت اجارهبها مهلت میدهند یا تخفیفهایی قائل میشوند. اینها رفتارهای کوچکی به نظر میرسند، اما در واقع پیام بزرگی در دل خود دارند و آن هم این است که جامعه ایران در شرایط دشوار تنها به فکر خود نیست بلکه به شکل جمعی به دنبال عبور از بحران است.
*به نظر میرسد فضای معنوی و اجتماعی جامعه نیز در این روزها پررنگتر شده است. درباره این موضوع چه نظری دارید؟
دقیقاً همینطور است. یکی از ویژگیهای جامعه ایران این است که در شرایط سخت، پیوندهای معنوی و اجتماعی در آن تقویت میشود. امروز در بسیاری از شهرها و محلهها شاهد برپایی سفرههای افطاری مردمی هستیم که با مشارکت داوطلبانه مردم برگزار میشود.
این سفرهها فقط یک برنامه مذهبی نیستند بلکه به نوعی نماد همبستگی اجتماعی نیز محسوب میشوند. خانوادهها کنار یکدیگر جمع میشوند، به همدیگر کمک میکنند و احساس میکنند که بخشی از یک جامعه بزرگ و همدل هستند. این روحیه میتواند در عبور از بحرانها نقش بسیار مهمی ایفا کند.
* برخی معتقدند فرهنگ مقاومت در جامعه ایران ریشهای تاریخی دارد. آیا این مسئله در شرایط کنونی نیز قابل مشاهده است؟
بدون تردید همینطور است. مقاومت در واقع بخشی از هویت تاریخی ملت ایران است. اگر تاریخ این سرزمین را مرور کنیم، میبینیم که ملت ایران بارها با تهدیدها و فشارهای مختلف مواجه شده اما هیچگاه تسلیم نشده است.
امروز هم میتوان گفت روحیه مقاومت در خون و گوشت و استخوان مردم ایران وجود دارد. این روحیه فقط در عرصه نظامی معنا ندارد بلکه در عرصههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی نیز دیده میشود. مردم ایران یاد گرفتهاند که در برابر فشارها ایستادگی کنند و با صبر و تلاش جمعی از سختیها عبور کنند.
* برخی کارشناسان معتقدند دشمنان با اقدامات اخیر خود تلاش دارند اراده ملت ایران را تضعیف کنند. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
تجربه نشان داده است که چنین اقداماتی معمولاً نتیجه معکوس دارد. هرگاه دشمنان تلاش کردهاند با فشار و تهدید ملت ایران را وادار به عقبنشینی کنند، در واقع باعث تقویت انسجام داخلی شدهاند.
ملت ایران نسبت به استقلال و عزت ملی خود حساس است و وقتی احساس کند که این ارزشها در معرض تهدید قرار گرفتهاند، با قدرت بیشتری از آنها دفاع میکند. بنابراین تصور اینکه با فشار یا اقدامات خصمانه میتوان اراده این ملت را شکست، تصور نادرستی است.
* به نظر شما این انسجام اجتماعی چه تأثیری بر آینده تحولات کشور و حتی منطقه خواهد داشت؟
انسجام اجتماعی یکی از مهمترین عناصر قدرت ملی است. هر کشوری که از پشتوانه مردمی قوی برخوردار باشد، در عرصههای مختلف قدرت بیشتری خواهد داشت.
اگر این همبستگی و وحدت ملی حفظ شود، میتواند زمینهساز پیشرفتهای مهم در آینده باشد. در واقع بسیاری از تحولات مثبت زمانی رخ میدهد که جامعه از نظر روحی و اجتماعی به یک نقطه مشترک برسد. امروز به نظر میرسد جامعه ایران در حال تجربه چنین مرحلهای است.
* و سخن پایانی شما؟
ملت ایران در طول تاریخ نشان داده است که در سختترین شرایط نیز امید و مقاومت خود را حفظ میکند. امروز نیز اگر همین همدلی و انسجام ادامه پیدا کند، بدون تردید آینده روشنی در انتظار کشور خواهد بود.
مهمترین نکته این است که مردم ایران باور دارند با صبر، وحدت و تلاش جمعی میتوان از چالشها عبور کرد و مسیر پیشرفت را ادامه داد. همین روحیه است که همواره ایران را در برابر بحرانها مقاوم نگه داشته و در آینده نیز چنین خواهد بود.
۱۰:۱۴ - ۱۴۰۵/۰۱/۰۱
نظر شما