ناهید سبزیان در گفتگو با خبرنگار مهر در پاسخ به پرسشی مبنی بر مهمترین آموزههای دعای چهاردهم صحیفه سجادیه امام زین العابدین (ع) با اشاره به اینکه این دعا در هنگام مشاهده ظلم ظالمان قرائت میشود، اظهار کرد: این دعا شکایتی به درگاه ذات اقدس الهی است که حضرت نگرانی خودشان را با خدای خود در میان گذاشته و طلب یاری دارند.
کارشناس مسائل دینی در چهارمحال و بختیاری با ذکر اینکه امام سجاد (ع) در این دعای زیبا هم بر انتقامگیری از دشمن تأکید داشته و هم به مباحث توحیدی و تهذیب نفس میپردازند، ادامه داد: در فراز ابتدایی این دعا حضرت به آگاهی خداوند متعال از جریان زندگی هر انسان اقرار میکنند چرا که علم ربوبی و مطلق پروردگار همه وقایع را در بر میگیرد و بر ذره ذره هستی اشراف دارد. بنابراین ذره ذره کائنات در قلمرو اشراف خدا بوده و این مهم در قرآن کریم نیز بارها مورد تأکید واقع شدهاست.
سبزیان با تأکید بر اینکه خدای متعال از طریق دعا به خواستههای انسان عنایت داشته و افراد را به حاجتخواهی تشویق میکند، گفت: بیان حاجت با هدف جلب عنایت پروردگار صورت میگیرد. اظهار نیاز عبد به معبود باعث برقراری ارتباط و توجه بنده با خدا میشود و لذا هر چه توجه انسان در دعا بیشتر باشد این ارتباط و پیوند با خدا عمیقتر و عنایت الهی نیز گستردهتر خواهد شد.
خدا به انسان ظلمپذیر عنایت نمیکند
وی تصریح کرد: فراز دوم از دعای ۱۴ صحیفه سجادیه به این نکته کلیدی توجه میدهد که خدا به انسان ظلمپذیر که کمترین حرکتی در برابر حقکشی از خود نشان نمیدهد، عنایت نمیکند. مظلوم اما کسی است که ظلم را به اختیار خودش نپذیرفته و یک لحظه از واکنش در برابر ظلم نمیایستد.
سبزیان شهامتبخشی و امید آفرینی در مظلومان را از دیگر آموزههای این فراز عنوان کرد و افزود: مظلومان اگر خودشان همت داشته باشند، عنایت الهی با آنهاست لذا یاس و ناامیدی به آنان راهی ندارد. مظلومان از پوشالی بودن قدرتهای ظالم مطمئن هستند زیرا جبهه ظالم به خدا متکی نیست و از نعمت توجهات و نصرتهای الهی محروم است.
وی ادب بندگی را مبرا دانستن ذات اقدس الهی از هرگونه نقص دانست و یادآور شد: امام سجاد (ع) در فراز دیگری از دعای چهاردهم در عین حال که خداوند متعال را حاکم بر جمیع عالم معرفی میکنند اما ظلم را به ظالمان و دشمنان دین و یاری و حمایت را به خداوند نسبت میدهند تا ادب در حق پروردگار را به شاگردان خود بیاموزند.
امام معصوم (ع) اهانت را با مسالمت پاسخ میدهد
این مدرس قرآن کریم در استان اظهار کرد: بر اساس این نگاه، در سوره شعرا نیز میخوانیم که حضرت ابراهیم اطعام، شفابخشی و معرفت را به خدا و خوردن و بیمار شدن و خطاکاری را به خودش نسبت میدهد.
سبزیان تأکید کرد: امام سجاد (ع) در این دعا از خدا میخواهد که ظالم را از ظلم و ستم بازدارد و لذا نفرین بنیان برافکن در حق ظالم ندارند بلکه به تعبیر قرآن کریم در آیه ۶۳ سوره فرقان، پاسخ اهانت را با مسالمت میدهند. نظام رهبری الهی در برابر رفتار جاهلانه، حکیمانه عمل میکنند و از طریق توسل به دعا در پی هدایت انسانها هستند.
وی با بیان اینکه پیشوایان دین راضی نمیشوند که احدی از امت به درکات بیشتر گرفتار شود، گفت: بنابراین حضرت از خدا درخواست دارند که ظلم ظالمان را متوقف کرده و آنان به کاری مشغول شوند که به نفع دنیا و آخرتشان باشد.
سبزیان با تصریح اینکه اولیای الهی همیشه ادب عبودیت را حتی در مقام شکوائیه در محضر پروردگار رعایت میکنند، توضیح داد: امام (ع) در این دعا اگرچه در مقام شکایت از ظالمان به درگاه الهی هستند اما در عین حال ادب بندگی را حفظ کرده و حتی نسبت به دشمن، از الفاظ نامناسب استفاده نمیکنند بلکه با مدارا سخن میگویند.
وی افزود: حضرت در مقام خوف و رجاء، محو در محضر پروردگار هستند تا جایی که ثواب تحمل ستمکاری و حقکشیهای ظالمان در حق خود را عفو خدا از تقصیرات و کفاره گناهان قرار دادند. امام معصوم (ع) مقام عصمت خودشان را هم در پرتو اراده الهی میدانند و خودشان را در این امر دخیل نمیبینند لذا امام در امور بسیار ساده نیز دست به دعا بر میدارد و نسبت به ارتکاب هر گونه ظلم به خدا پناه میبرد.
دعای امام (ع) برای حفظ امیدواری بندگان
سبزیان با یادآوری اینکه تحمل ظلم ظالمان از خشم خدا بسیار آسانتر است، بیان کرد: بنابراین حضرت عرضه میدارند که هر پیشامد ناگواری در مقایسه با خشم الهی بسیار ناچیز است و مبنای این نگرش آن است که بنده در هر مشغلهای باید فقط خدا را محور و مرکز قرار دهم.
وی تصریح کرد: امام (ع) بعد از ابراز بندگی و تقاضای اجابت دعا به خدا عرضه میدارند که دچار یاس و ناامیدی از درگاه الهی نشوند چرا که حضرت حتی ایمان خودشان را نیز در گرو اراده و عنایت الهی میدانند و از خدا حفظ ایمان را درخواست دارند.
سبزیان با تأکید بر اینکه حضرت در این دعا خواستار توقف ستمکاری ظالمان برای جلوگیری از نابودی آنان میشوند، ادامه داد: ایشان از خدا میخواهند که ستمکاران فضای ایمن برای انجام ظلم بیشتر و گرفتاری و سقوط عمیقتر برایشان فراهم نشود بلکه ظالمان نسبت به عاقبت ظلم و ستم خود آگاه شوند و هدایت یابند.
وی با اشاره به اینکه حضرت راهکار را در عافیت خود از ظلم دشمن و نه نابودی دشمن میدانند، گفت: نابودی دشمن علت تام عافیت نیست لذا از خدا میخواهند که ظالم در عذاب بیشتر سقوط نکند و خدا او را از ظلم بازدارد. این یک الگوی عقلانی دعا است که هم ستمکاران و هم خود انسان را شامل میشود.
سبزیان تصریح کرد: امام (ع) در این دعا خودشان را تسلیم کامل در درگاه الهی میبینند و با تمام وجود از روی بندگی محض، مصالح و منافع خودشان را در گرو اراده پروردگار میدانند و همه چیز را به الله واگذار میکنند.
نظر شما