دکتر فرزاد جهان بین دانشیار دانشگاه و معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی در گفتگو با خبرنگار مهر، ضمن محکومیت حملات دشمنان به دانشگاه ها و زیرساخت های علمی و پژوهشی کشور گفت: دانشگاه در هر کشور، بخشی از زیرساخت تولید قدرت ملی است؛ جایی که نیروی انسانی، دانش و ظرفیتهای آینده شکل میگیرد. هدف قرار دادن این فضا، به معنای ورود به سطحی از درگیری است که در آن، طرف مقابل نه توان نظامی، بلکه بنیانهای دانشی و مسیرهای پیشرفت را نشانه گرفته است. از این منظر، «علمکشی» نه یک تعبیر احساسی، بلکه توصیف تغییری در منطق مواجهههاست.
سکوت نهادهای بینالمللی؛ مسئله اعتبار
معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی افزود: واکنش نهادهای بینالمللی دانشگاهی در چنین رخدادهایی، معیاری برای سنجش میزان پایبندی آنها به اصول اعلامیشان است. تأکید مستمر بر آزادی آکادمیک و استقلال دانشگاه، زمانی معنا پیدا میکند که در موقعیتهای پرهزینه نیز قابل دفاع باشد. سکوت یا واکنشهای محدود، این شائبه را تقویت میکند که این نهادها در بزنگاهها از ملاحظات سیاسی فاصله نگرفتهاند؛ وضعیتی که در بلندمدت به فرسایش اعتبار آنها میانجامد.
حمله به خوابگاه دانشجویی؛ عبور از یک خط قرمز روشن
وی ادامه داد: نه تنها مراکز علمی که خوابگاههای دانشجویی نیز مورد حمله قرار گرفتند. حمله به خوابگاه دانشجویی، از نظر حقوقی و اخلاقی نقطهای کاملاً تعیینکننده است. در حقوق بینالملل، اصل تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی یک قاعده بنیادین است و خوابگاه دانشجویی بهروشنی در زمره فضاهای غیرنظامی قرار میگیرد. نقض این اصل، نشانهای از کاهش پایبندی به حداقلهای انسانی درمدیریت جنگهاست؛ موضوعی که پیامدهای آن محدود به یک مورد خاص نخواهد ماند.
پیام به افکار عمومی جهان؛ تضعیف یک قاعده نانوشته
جهان بین در ادامه تصریح کرد: مقایسه با تجربههایی مشابه مانند حمله به یوگسلاوی و لیبی نشان میدهد که با یک روند عادی مواجه نیستیم. حتی در آن موارد، با وجود شدت درگیریها، تمرکز مستقیم بر مراکز دانشگاهی در این سطح کمتر مشاهده شده بود. این تفاوت، حامل یک پیام مهم است: قواعد نانوشتهای که تا حدی از نهاد علم محافظت میکرد، در حال تضعیف است. در صورت تداوم این روند، دانشگاه نیز بهتدریج در زمره اهداف عادی جنگی قرار خواهد گرفت.
مسئولیت اساتید؛ از واکنش تا کنش مؤثر
وی ضمن تاکید بر اینکه در این میان، نقش اساتید ایرانی را نمیتوان به موضعگیریهای مقطعی تقلیل داد، خاطرنشان کرد: مسئله اصلی، تبدیل این رخداد به یک مسئله در فضای علمی جهانی است. این هدف از طریق تولید روایتهای مستند و قابل ارجاع، حضور در رسانهها و مجلات علمی، و برقراری ارتباط هدفمند با شبکههای دانشگاهی بینالمللی محقق میشود. به بیان دیگر، باید از سطح اعتراض عبور کرد و به سطح اثرگذاری در ادراک علمی جهانی رسید.
دانشیار دانشگاه اضافه کرد: آنچه با آن مواجهیم، صرفاً یک رخداد مقطعی نیست، بلکه نشانهای از تغییر در منطق درگیریهاست. اگر این تغییر بهدرستی فهم و با آن مواجهه نشود، مرز میان میدان علم و میدان جنگ بیش از پیش مخدوش خواهد شد؛ وضعیتی که هزینههای آن، در بلندمدت متوجه کل جامعه انسانی خواهد بود.
نظر شما