خبرگزاری مهر- گروه هنر- عطیه موذن؛ سازمان صداوسیما در سال ۱۴۰۴ بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه رسانههای رسمی و فضای مجازی قرار گرفت؛ کنش و واکنشها نسبت به خبرها، تحلیلها، برنامهها و سیاستها بیشتر شد و رسانه ملی بیشتر زیر ذره بین رفت. از طرف دیگر رویدادهای مرتبط با سازمان صداوسیما، بازتابی چندلایه در افکار عمومی پیدا کرد. آنچه این گزارش به آن میپردازد، مروری است بر چند رخداد کلیدی که بیشترین حجم خبر و واکنش را به خود اختصاص دادند و به نوعی روایتگر وضعیت رسانه ملی در مواجهه با تحولات اجتماعی و رسانهای کشور شدند.
رخدادهایی که طی این سال، نقشی کلیدی در شکلدهی به تصویر و عملکرد سازمان داشتند و برخی ریل گذاریهای سازمان یا سیاستگذاریهای آن را تعریف کردند.
برخی از رویدادها نیز باعث شد رسانه ملی فارغ از نگاه داخلی در معرض یک توجه جهانی نیز قرار بگیرد و صداوسیما را به واسطه این نگاه جهانی در کانون توجهات قرار دهد. طبیعتا به رسم هر ساله این رویدادها از زاویه نگاه خبرگزاری مهر انتخاب شده است و از نظر مخاطب یا رسانه ای دیگر می تواند نکات و رویدادها و سیاستگذاری های دیگری مورد توجه قرار بگیرد.
قاب اول؛ از حمله به ساختمان شیشهای تا جنگ رمضان
روز ۲۶ خرداد ۱۴۰۴ درحالیکه چند روز از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه گذشته بود چند موشک به ساختمان شیشه ای صداوسیما مهمترین ساختمانی که نماد حقیقت و خبر و اطلاع رسانی است اصابت کرد. اصابت موشک ها به این ساختمان اگرچه باعث به شهادت رسیدن ۲ تن از اهالی سازمان شد اما تصویری حماسی و قهرمانانه را از سحر امامی گوینده وقت شبکه خبر و هومن خلیلی ناظر پخش برنامه به جا گذاشت که صبح روز بعد تیتر صفحه اول بسیاری از رسانه های جهان شد.
ساختمان شیشه ای بعد از آن نمادی از تلاش آمریکا و اسرائیل برای خاموشی حقیقت شد. صداوسیما در ایام جنگ ۱۲ روزه سعی کرد به سرعت به حوادث تروریستی و جنایت های صهیونیستی واکنش نشان دهد. از این رو با اولین دقایق حمله در بامداد جمعه مجریان خبر در شبکه مستقر شدند. با این حال شاید هنوز این رسانه پروتکل مشخصی نسبت به اعلام خبرها و اعزام گزارشگران به مناطق مورد اصابت قرار گرفته، نداشت.
پایان سال ۱۴۰۴ نیز دوباره با جنگ تحمیلی دیگری رقم خورد. رسانه ملی این بار با آمادگی بیشتری توانست مجریانش را به میدان بیاورد. پروتکل پرداخت به خبرها مشخص تر و تنوع برنامه ها نیز بیشتر شد. در جنگ ۱۲ روزه برخی خبرهایی اعلام شد که بعدا مورد تکذیب قرار گرفت. با این حال در جنگ رمضان از اعلام چنین خبرهایی پرهیز شد و تلویزیون بهتر توانست از اخبار شتابزده و هیجانی که صحت و سقم آن مشخص نیست اجتناب کند.
قاب دوم؛ بازگشت چهرهها و برندها
در همه این چند سال یک مطالبه مهم از رسانه ملی وجود داشته است و آن حضور چهره هایی است که عمری به وسیله خود تلویزیون پرورش یافته اند، برند شده اند و حالا از این رسانه دور مانده اند.
تلویزیون در سال ۱۴۰۴ تلاش کرد تا با مذاکره با برخی از این چهره ها آنها را دوباره به قاب تلویزیون برگرداند.
نوروز ۱۴۰۴ با بازگشت یک برند معروف رقم خورد و بعد از چند سال سریال «پایتخت» بعد از حواشی ای که نسبت به فصل ۶ آن رخ داده بود دوباره به آنتن رسید.
این سریال بدون اینکه تغییری در هسته اصلی سازندگانش پیش بیاید و با همان بازیگران اصلی ساخته شد و در زمان پخش هم رکوردهای بینندگان تلویزیون را با اختلاف زیادی جا به جا کرد.
از چهره های مطرحی که سال گذشته بعد از سال ها غیبت به سریال سازی بازگشت مهران مدیری بود او با ساخت ۲ سریال برای تلویزیون خبرساز شد که اولی با عنوان «شش ماهه» پخش شد و البته فارغ از همه علایق و تمایلات مخاطب برای تماشای محصول جدید مهران مدیری نتوانست انتظارها را برآورده کند. او سریال دیگری هم که فصل جدید «مرد هزار چهره» است برای تلویزیون دارد که باید دید این اثر تا چه حد می تواند مخاطب را راضی کند.
در ادامه سال گذشته تلویزیون سعی کرد برای برخی مسابقه ها و برنامه ها باز هم از چهره ها کمک بگیرد تا فضای بصری آنتن را با افرادی که مخاطب دوستشان دارد رنگ و شکل جدیدی دهد. هادی حجازی فر در مسابقه «صد» و سینا مهراد در مسابقه «کاپیتان» از این جمله بودند که البته شاید بتوان گفت حجازی فر در کسوت اجرا و میزبانی توفیق بیشتری را هم داشته است. از طرف دیگر حضور مجریان توانمند در قاب سیما هم همواره خواسته مخاطب و رسانه بوده است و بازگشت محمدرضا شهیدی فرد به آنتن که این روزها برنامه ای جدی درباره ایران دارد مهمترین بازگشت یکی از چهره های شاخص اجرا بوده است.
قاب سوم؛ چالشهای ساترا
سال گذشته یکی از مطالبات و سوالات رسانههای رسمی و غیررسمی از رئیس صداوسیما درباره ساترا و رویکرد این سازمان نسبت به فضای مجازی و شبکه نمایش خانگی بود. به ویژه وقتی هر از گاهی نام توقیف یکی از برنامههای شبکه نمایش خانگی و پلتفرمها در فضای رسمی رسانهای می پیچید تیتر رسانهها طبیعتاً به همان سمت میرفت و در اولین مرحله ساترا را بازخواست می کردند و جویای مسائل و چالشهای ساترا با شبکه نمایش خانگی میشدند.
به ویژه که از سال گذشته برنامه های مختلفی در فضای مجازی ساخته شده اند و بسیاری از بلاگرها و اینفلوئنسرها با یک دوربین و نهایتاً یک گوشی موبایل محتوا تولید می کنند. برخی از برنامه های فضای مجازی گاه با چالش های مختلفی هم در پخش مواجه شده است و راهکار اولیه برخی از این برنامه سازها و مجریان رفتن به سمت فضایی بوده است که نیازی به مجوزهای ساترا نباشد مثلا برنامه هایشان را در فضای یوتیوب یا دیگر سرویس هایی منتشر کرده اند که خارج از پلتفرم های مرسوم باشد.
شاید بخشی از این مسیر که چهره ها خودشان به تولید و انتشار اقدام کرده اند خلا قانونی ساترا هم بوده است. خلایی که البته سال گذشته قرار شد به صورت جدی پیگیری شود و بخشی از انتقادات به ساترا را پاسخ دهد.
تقریبا در ماه آذر بود که طرح قانونی شدن ساترا در مجلس با عنوان طرح قانون حمایت و رسیدگی به تخلفات حوزه صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی پیگیری شد. با پیگیری جدی چنین طرح هایی ساترا به پشتوانه قانون بهتر و منطقیتر می تواند به مسائل مختلف شبکه نمایش خانگی ورود کند.
رئیس صداوسیما بارها درباره این سازمان و نگاه نظارتی آن سخن گفته و تاکید کرده است که این نگاه مانع فعالیت پلتفرم ها نیست. با این حال هنوز برخی منتقدان ساترا فکر میکنند نظارت این سازمان بر محصولات شبکه نمایش خانگی همراه با تعارض منافع است و سازمان نتوانسته این ذهنیت را حل کند. حل شدن جدی خلا قانونی ساترا می تواند بخشی از گارد ذهنی رسانه ها و حتی برنامه سازان و سازندگان محتوا را حل کند و ورود جدیدی به تعامل با این سازمان را رقم بزند.
نظر شما