«امنیت اقتصادی» بخشی جدایی‌ناپذیر از امنیت ملی است

خبرگزاری مهر-گروه دین، حوزه و اندیشه،محمد ملک زاده*:نام‌گذاری سال جاری توسط رهبر معظم انقلاب با تأکید بر «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت ملی» بار دیگر توجه پژوهشگران سیاسی و افکار عمومی را به پیوند عمیق میان امنیت و اقتصاد جلب کرده است.

واقعیت این است که در جهان امروز، امنیت ملی تنها در عرصه نظامی تعریف نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از ثبات سیاسی، انسجام اجتماعی، قدرت اقتصادی و ظرفیت‌های مدیریتی را در بر می‌گیرد. هر کدام از این عناصر نقش مستقیم در ایجاد آرامش و پیش‌بینی‌پذیری در جامعه دارند.

در نظریه‌های علوم سیاسی، امنیت ملی به معنای توان یک کشور برای محافظت از مردم، ساختارها و منافع حیاتی خود در برابر تهدیدها و تحریم‌های خارجی است.

اما این تهدیدها فقط خارجی نیستند؛ بحران‌های اقتصادی، بی‌ثباتی مالی، وابستگی بیش از حد به منابع محدود یا تک‌محصولی و حتی نابرابری‌های اجتماعی نیز می‌توانند امنیت یک جامعه را تحت فشار قرار دهند.

به همین دلیل، در رویکردهای جدید، «امنیت اقتصادی» به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از امنیت ملی مطرح می‌شود.

از سوی دیگر، اقتصاد مقاوم و پایدار خود یکی از مهم‌ترین پایه‌های امنیت محسوب می‌شود. اقتصادی که بتواند در برابر شوک‌های داخلی و خارجی مقاومت کند، تنوع تولید داشته باشد، و با تکیه بر نوآوری و بهره‌وری رشد کند، عملاً ظرفیت دولت و جامعه را برای مدیریت تهدیدها افزایش می‌دهد.

در چنین ساختاری، سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی تقویت می‌شود، تولیدکنندگان با اطمینان بیشتری برنامه‌ریزی می‌کنند و مردم آینده‌ای قابل پیش‌بینی‌تر پیش روی خود می‌بینند.

در مقابل، هرگونه اختلال در امنیت _ چه در حوزه اجتماعی، چه اقتصادی و چه محیطی _ می‌تواند مستقیماً بر فعالیت‌های اقتصادی اثر بگذارد.

کاهش سرمایه‌گذاری، افزایش هزینه‌های تولید و ریسک‌گریزی از نتایج طبیعی چنین شرایطی است. به همین دلیل است که بسیاری از نظریه‌های توسعه، امنیت و اقتصاد را دو روی یک سکه می‌دانند.

در مجموع می‌توان نتیجه گرفت که امنیت ملی و اقتصاد نه تنها به یکدیگر وابسته‌اند، بلکه تقویت یکی، به استحکام دیگری می‌انجامد.

نگاه دقیق‌تر به این پیوند نشان می‌دهد که توسعه پایدار، نیازمند هم‌زمانی سه عنصر است: اقتصادی مقاوم، جامعه‌ای متحد و محیطی امن. این سه‌گانه در کنار هم می‌تواند مسیر رشد، پیشرفت و آرامش بلندمدت را هموار کند.

*حجت‌الاسلام دکتر محمد ملک‌زاده عضو هیأت علمی گروه سیاست پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی