تمایز ولایت حق از طاغوت در گرو مواسات است؛ اخوت مومنانه موجب نزول رحمت

یادداشت مهمان - عبدالله محمدی، عضو هیئت علمی مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفه ایران؛ پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به مناسبت اربعین رهبر شهید دوباره هم‌آهنگی بین تفکر ایشان با رهبر شهید و امام راحل (ره) را تأکید کرد.

منظومه فکری انقلاب اسلامی که برخاسته از فرهنگ قرآن و سنّت است با اندیشه امام خمینی (ره) شکل گرفت و با تبیین‌های جهادگونه رهبر شهید در چهار دهه تکمیل شد. ایشان پس از بیان هنرهای برجسته رهبر شهید، نخستین درس از این شخصیت را «خیرخواهی خالصانه و مواسات» معرفی کردند که حاکی از اهمیت آنهاست. این دو مضمون پشتوانه‌های قرآنی دارند و نه تنها در دوران جنگ بلکه در سایر ایام نیز موجب استحکام روابط مومنانه بین اقشار مختلف مردم و دستیابی به برکات بالاتر همچون «نزول باران، غلبه بر دشمن و حتی پیشرفت‌های علمی و فناورانه» می‌شود.

این دو اصل برخاسته از نگرش اسلام به ارتباطات اجتماعی و در تقابل کامل با فردگرایی و بی‌تفاوتی غربی است. خیرخواهی مومنانه ویژگی پیامبران است «أُبَلِّغُکُمْ رِسالَاتِ رَبِّی وَأَنَا لَکُمْ نَاصِحٌ أَمِینٌ؛ اعراف؛ ۶۸» که باید در تمام لایه‌های مومنان از جمله مسئولین و عموم مردم تسری یابد. مواسات نیز روح حاکم بر تمام رفتارهای اجتماعی است که اختصاص به کمک‌های معیشتی ندارد، بلکه نظام اخوت را در جامعه تقویت می‌کند. هدف اصلی مواسات نیز تشکیل شبکه اخوت بین مومنان است. مواسات ساحت‌های مختلفی اعم از کمک‌های معیشتی، روحی، تبیینی، معرفتی و... دارد.

در مواسات عنوان کمک‌رسان و نیازمند در این مرتبه وجود ندارد. طرفین این اتفاق مومنینی هم‌رتبه هستند که بواسطه اتفاقی مثل جنگ فرصت یافتند ارتباطشان را با هم به بهانه کمک مستحکم‌تر کنند، لذا در اینجا نه تنها کمک‌رسان بر نیازمند منتی ندارد بلکه بالعکس کمک کننده منت‌دار مومن نیازمند است که فرصتی برای رشد پیوند مومنانه فراهم شده است. رهبر عزیز خیرخواهی خالصانه، مواسات و نظر به رحمت الهی را تفاوت مهم ولایت حق و ولایت طاغوت دانستند. حقیقتا کمتر از این زاویه توجه شده بود؛ خیرخواهی و مواسات عامل نزول رحمت الهی، غلبه بر دشمن، پیشرفت فناوری و تفاوت اصلی ولایت حق و باطل است.

سوره عصر از مبانی محکم نصح و مواسات است. در این سوره شرط عدم خسران، ایمان و عمل صالح و بلافاصله پس از آن تواصی به حق و تواصی به صبر از میان تمام اعمال صالح برجسته شده است. « إِلَّا ٱلَّذِینَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْاْ بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْاْ بِالصَّبْرِ» تواصی به حق و صبر مرتبه مهمی از نصح و مواسات هستند. در شرایط جنگ نیاز مهم مردم به ساحت‌های مختلف مواسات مادی، روحی، شناختی و معنوی بیش از پیش است. فرهنگ خیرخواهی و مواسات در رابطه مسئولین با مردم و بالعکس نیز نظام متفاوتی با نظامهای مادی ایجاد کرده است.