کمال رئوف، حقوقدان و استاد دانشگاه، در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به تحرکات اخیر آمریکا در تنگه هرمز اظهار داشت: بررسی ابعاد حقوقی تلاش دو ناوشکن آمریکایی جهت عبور از تنگه هرمز و تهدید ترامپ به محاصره دریایی، علیرغم اعلام آتشبس موقت دوهفتهای میان ایران و آمریکا، از منظر حقوق بینالملل جنگ حائز اهمیت است.
وی افزود: گذشته از اینکه اقدام مذبوحانه دو ناوشکن آمریکایی برای عبور از تنگه هرمز در زمان آتشبس موقت با شکست مواجه شد، اما از نظر حقوق بینالملل جنگ، این اقدام یک تحریک نظامی در راستای نقض آتشبس موقت بوده و مسئولیت بینالمللی دولت آمریکا را در پی دارد.
رئوف ادامه داد: تهدید به محاصره دریایی نیز از نظر عرف بینالملل، تحریک به نقض آتشبس موقت محسوب میشود و مسئولیت دولت آمریکا را به دنبال دارد. با این حال، در صورت عملی شدن این تهدید و نقض آتشبس موقت، اگرچه با توجه به موقعیت ژئوپولیتیک تنگه هرمز چنین اقدامی نهتنها موجب باز شدن آن نخواهد شد بلکه به تشدید توقف و بسته شدن کامل این گذرگاه منجر میشود، اما تمام مسئولیت و عواقب آن بر عهده دولت آمریکا خواهد بود.
وی تصریح کرد: اگرچه آتشبس موقت فعلی به صورت توافق مکتوب نیست، اما به دلیل آنکه به صورت رسمی از مبادی دولتی آمریکا و با میانجیگری کشور ثالث (پاکستان) میان طرفهای متخاصم مورد قبول و اجرا قرار گرفته، در حقوق بینالملل بهعنوان اراده رسمی دو دولت برای توقف جنگ و ترک موقت مخاصمه تلقی شده و یک تعهد بینالمللی محسوب میشود. این روند در صورت تداوم میتواند به توافق مکتوب و حتی صلح دائمی منجر شود، هرچند الزاماً به معنای پایان جنگ یا حل نهایی اختلافات نیست.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: چنین توافقی بر اساس اصل رضایت طرفین و قواعد حقوق بشردوستانه بینالمللی شکل گرفته و مهمترین مسئله در آن، پایبندی طرفین به توقف عملیات نظامی است. در بسیاری از موارد نیز سازمان ملل متحد یا نهادهای بینالمللی ضمن ترغیب طرفین به ادامه آتشبس، آنها را از هرگونه اقدام تحریکآمیز برحذر میدارند.
رئوف با اشاره به مبانی حقوقی این موضوع گفت: از منظر حقوق بینالملل، اعتبار و الزامآوری آتشبس موقت میتواند بهعنوان یک تعهد رسمی میان دولتها تلقی شده و مشمول قواعد حقوق معاهدات بینالمللی از جمله کنوانسیون ۱۹۶۹ وین درباره حقوق معاهدات باشد. در این چارچوب، اصل لزوم وفای به عهد، طرفهای متخاصم را ملزم میکند که آتشبس را با حسن نیت اجرا کنند. همچنین در برخی موارد، شورای امنیت سازمان ملل متحد میتواند با صدور قطعنامه، آتشبس را تأیید یا الزامآور کند.
وی در ادامه بیان کرد: مسائل مربوط به مسئولیت بینالمللی دولتها نیز در چارچوب آتشبس مطرح میشود و اگر هر یک از طرفها اقدام به نقض آن کنند، از جمله عملی کردن تهدید به محاصره دریایی، و موجب تحریک طرف مقابل به پاسخ نظامی شوند، مسئولیت بینالمللی متوجه آنها خواهد بود و طرف مقابل نیز حق پاسخگویی و دفاع را خواهد داشت.
رئوف در پایان تأکید کرد: بر اساس حقوق بینالملل جنگ، تهدید و اجرای محاصره دریایی نقض آتشبس و حتی میتواند مصداق تجاوز تلقی شود و طرف متخاصم حق دارد برای دفاع از خود به آن پاسخ دهد. در واقع، چنین اقداماتی تلاشی برای تحریک ایران به نقض آتشبس است، در حالی که از نظر حقوقی، این خود آمریکا است که با این اقدامات، آتشبس را نقض کرده و باید مسئولیت کامل پیامدهای آن را بپذیرد.
۱۴:۵۶ - ۱۴۰۵/۰۱/۲۵
نظر شما