خبرگزاری مهر- گروه استانها: تاریخ ایران بزرگ مملو از رشادتها و حماسههای بزرگمردان و بزرگزنانی است که نفوذ و تجاوز دشمن بیگانه را بر نتافتند و با روحیه ایثار و شهادتطلبی مردانه و جانانه به پا خاستند و جان خود را فدای وطن کردند تا این سرزمین پابرجا بماند. مردمان دلیر بختیاری، این زاگرسنشینان مقاوم و سختکوش، یکی از اقوام کهن ایرانی هستند که همچون سایر اقوام در حفظ و حراست از آب و خاک وطن ایثارها داشته و جانهای عزیز خود را فدا کردهاند. این اقوام از تبار صبوری و سختکوشی هستند که در غرش تفنگشان، موسیقیِ آزادی و در نگاه پر صلابتشان پاسداری از کیان و هویت مادری جلوه دارد.
قوم اصیل بختیاری در دفاع مقدس سوم زمانی که در عملیات به اصطلاح نجات خلبان آمریکایی هواگردهای آنها به خاک کشور نفوذ کردند مانند سایر بزنگاههای حساس و سرنوشتساز ایرانمان همچون کوههای سر به فلک کشیده زاگرس غیرتمندانه در مقابل دشمن ایستادند و با آتش برنوهای خود از خاک میهن اسلامی دفاع کردند. حماسه برنوی عشایر بختیاری برگی زرین بر دفتر غیرت و مردانگی و ایراندوستی این قوم بااصالت افزود و برای همیشه نام این مردمان را در تاریخ ماندگار کرد.
برای آشنایی بیشتر با فضای زیست و قصه دلاوریها و شجاعت و شهامت قوم بختیاری با عباس قنبری عُدیوی گفتگو داشتیم. عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، پژوهشگر و نویسنده فرهنگ و ادبیات عامه، صاحب دهها کتاب و مقاله در حوزه مردمشناسی قوم بختیاری و رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه چهارمحال و بختیاری در این گفتگو با ما همراه شد.
تاریخ گواه رشادتها و حماسههای اقوام ایرانی است
عباس قنبری عُدیوی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اینکه تاریخ گواه رشادتها و حماسههای اقوام ایرانی خاصه مردمان چهارمحال و بختیاری است، اظهار کرد: روایتها، کتابها، گفتهها و نشانهایی همچون تندیسها و سنگنوشتهها و ... به صراحت به بازنمایی این روحیه سلحشوری و رشادت و میهندوستی میپردازند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی شعبه چهارمحال و بختیاری با ذکر اینکه پیشینه کشورمان مملو از چهرهها و قهرمانان بزرگ است که تندیسها و نمونههایی از آنان ساخته شده و به دست ما رسیده است، ادامه داد: در این راستا تندیسهای بسیاری از شخصیتهای مهم تاریخی ساخته شده و برای ما به یادگار مانده است. تندیسهایی از شخصیتهای مهم و تاثیرگذار همچون آریوبرزن یا امیرکبیر و ... یا قهرمانان ملی معاصر همچون سردار شهید حاج قاسم سلیمانی که نشان دهنده تأثیرگذاری آنان و نیز تکریم و تجلیلی برای جایگاه و شخصیت آنان بوده است.
قنبری روایت تاریخ به زبان شعر و قصه و در یک کلام، با زبان هنر را مورد تأکید قرار داد و بیان کرد: اشعار و ترانهها، داستانها و روایتها، ضربالمثلها و آوازها و ... نیز در فرهنگ عامه روایتگر رشادتهای مردمان هر منطقه است؛ مثلاً اشعار و نواهایی که در توصیف بیبی مریم بختیاری خوانده شده و چندین خواننده بختیاری آن را بازتولید کردهاند؛ پیداست که بسامد و تکرار این چهره شاخص در فرهنگ شفاهی و تاریخی این قوم وجود داشته است.
این مردمپژوه تأکید کرد: داستان رشادتها و حماسههای سردار بیبی مریم و قوم بختیاری در زمان مشروطه و خیز جنگاوران این قوم برای فتح تهران و مبارزه با بیگانگان در تصاویر و عکسها و نیز سنگقبرهای تاریخی مردمان این اقوام قابل مشاهده است و نشان میدهد که این قوم چه رشادتها برای دفاع از میهن و ناموس داشته است.
این مدرس دانشگاه با تصریح اینکه مردمان چهارمحال و بختیاری در روحیه مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی همواره پیشگام بودهاند، ادامه داد: مصداق و گواه این مدعا، شمار بالای سنگ قبرهای مبارزان و سربازان این خطه در شهرها و روستاهای مرزی کشور است که این اقوام با مقاومت و ایثار و شهادتطلبی، جان خود را برای وطن فدا کردهاند.
داستان سرداران بختیاری؛ مصداق دفاع و جانفشانی برای دفاع از ایران
قنبری با بیان اینکه مردمان منطقه زاگرس خاصه چهارمحال و بختیاری همیشه نشان دادند که آماده دفاع و جانفشانی برای ایران هستند، ادامه داد: یکی از مصادیق این جانفشانی را همه ما در دفاع مقدس سوم مشاهده کردیم که وقتی بالگردها و هواپیماهای دشمن آمریکایی صهیونی برای عملیات به مرکز کشور نفوذ کردند، مردمان این مناطق بهصورت خودجوش و آتش به اختیار با سلاحی که در اختیار داشتند، فداکارانه در برابر هواگردهای دشمن ایستادند و از آب و خاک وطن دفاع کردند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان افزود: در اینجا مسئله این نیست که آیا برنوی عشایر بختیاری توانست هواگرد دشمن را ساقط کند یا خیر، بلکه اصل موضوع این است که روحیه دلاوری و شجاعت و جانفشانی مردمان زاگرسنشین اقتضا کرد که ایستادگی و جانشان را فدا کنند اما ذرهای خاک به دشمن ندهند. با همین روحیه ناب و اصیل است که ایرانیان همواره توانستهاند از سرزمین خود در برابر بیگانگان دفاع و حراست کنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه نام این شجاعت و ایستادگی اقوام و عشایر در برابر هواگردهای دشمن را باید «حماسه برنو» بنامیم، تصریح کرد: این حماسه بار دیگر به ما یادآوری کرد که زاگرسنشینان بالاخص مردم استانهای چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویراحمد یا خوزستان و ... میتوانند با هر آنچه از سلاح در اختیار دارند، در برابر بهروزترین و جدیدترین سلاحهای مدرن دشمن بدون ترس و واهمهای بایستند.
قنبری بازتاب وسیع جهانی از حماسه برنو را یادآور شد و توضیح داد: این اتفاق اثبات کرد که ایران عزیز ما در کنار برخورداری از نیروهای مسلح قوی و مقتدر، در هر جا لازم باشد از پشتوانه قوی مردم نیز بهرهمند بوده و این مردم در بزنگاههای مهم از نام و هویت و حیثیت خود در برابر دشمنان بیگانه دفاع و جان خود را فدا کردند.
پیوند تفنگ برنو با فرهنگ و ادبیات بختیاری
وی اظهار کرد: همین مردم به عنوان سرمایه ارزشمند کشور، قرنها و سالهای متمادی از تاریخ پرافتخار ایران حافظ و مدافع آب و خاک بودند و اجازه ندادند متجاوزان شرق و غرب یا ابرقدرتهای جهانخوار این سرزمین را به دست گیرند.
قنبری در ادامه در پاسخ به پرسشی در خصوص پیشینه کاربرد تفنگ برنو در میان اقوام بختیاری با تأکید بر اینکه این سلاح پیوند عمیقی با فرهنگ، آداب و رسوم مردمان بختیاری دارد، توضیح داد: این سلاح در آلمان و چک ساخته شده و استفاده از آن در بین بختیاریها جاافتاد که بسیار دقیق و هنرمندانه آن را به کار میگیرند.
وی ادامه داد: این تفنگ در دوران قاجار وارد ایران شد و در دوران رضاخان پهلوی نیز کارخانه ساخت آن در ایران تأسیس شد که بتدریج در فرهنگ و ادبیات و فرهنگ عامه قوم بختیاری وارد و به عنوان رکنی از ارکان زندگی این قوم تبدیل شد.
نویسنده و پژوهشگر فرهنگ عامه با اشاره به اینکه سلاح برنو در اشعار و ترانههای بختیاری و لری و ادبیات عامه این اقوام نیز وارد شده و مصادیق فراوانی دارد، افزود: مشهورترین نمونه مربوط به ترانه حماسی «دایه دایه وقت جنگه» است. این اقوام از سلاح برنو و تیراندازی آن در اجتماعات سوگها و جشنها استفاده میکنند. ضمن اینکه در عروسیها هدیه دادن برنو مرسوم بوده و بسیار دارای ارزش است.
قنبری رواج کاربرد تفنگ برنو در فرهنگ و ادبیات عامیانه اقوام لری و بختیاری را برخاسته از نقش پرکاربرد آن در زیست این اقوام دانست و افزود: کسانی که نشانهگیری خوبی داشته باشند قادرند اهداف در فاصله بسیار دور را هم شکار کنند. همچنان که در حمله هواگردهای آمریکایی خودشان هم اعتراف کردند که نیروهایشان با سلاحهای معمولی زخمی شدند که البته به گمان ما آنها کشته شدند.
عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان تصریح کرد: کاربرد تفنگ برنو توسط اقوام لری و بختیاری در جنگ اخیر حقیقتاً یک حماسه بود و حماسه برنو، حماسه ایراندوستی، ایرانخواهی و ایرانطلبی است که عشایر بختیاری با شجاعت و شهامت و شهادتشان ثابت کردند که همیشه پشتیبان میهن هستند و همیشه در راه دفاع از کشور جان میدهند.
قنبری با گرامیداشت یاد و خاطره شهید حاج قاسم سلیمانی و نصرتهای الهی و پیروزی ایران اسلامی، یادآور شد: این شهید والامقام افتخار میکرد که از تبار لرهای بختیاری است و مصداق کاملی از دلاوری و روحیه ایثار و شهادت این اقوام برای دفاع از وطن بهشمار میرود.
نظر شما