داریوش گلعلیزاده در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه آثار مخرب جنگ مستقیم بر منابع حیاتی مانند آب، خاک، هوا و تنوع زیستی تأثیر میگذارد، اظهار کرد: این تخریبها تنها محدود به زمان درگیری نیستند و پیامدهای غیرمستقیم آن نیز بهشدت بر روند تغییر اقلیم دامن میزند زیرا انتشار گازهای گلخانهای در حین جنگ و همچنین فرآیند بازسازی مناطق ویرانشده، دو عامل اصلی در تشدید این بحران است.
مستندسازی از اثرات جنگ بر محیطزیست و تنوع زیستی اصفهان
وی ادامه داد: در همین راستا و با تأکید رئیس سازمان حفاظت محیطزیست کشور، تلاشهای جدی برای تعیین دقیق خسارتها و مطالبهگری در سطح بینالمللی آغاز شده است.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان خاطرنشان کرد: تیمهای کارشناسی در حال مستندسازی دقیق این آسیبها هستند تا بتوانند برآوردهای علمی و مبتنی بر واقعیت را ارائه دهند. این مستندات نقش کلیدی در اثبات ادعاها و پیگیری حقوقی خسارتهای زیستمحیطی خواهند داشت.
گلعلیزاده با تاکید بر اینکه برای محاسبه دقیق میزان انتشار گازها در هوا یا آلودگیهای واردشده به خاک و آب، نیازمند دادههای بسیار دقیق و جزئیتری هستیم، افزود: بدون داشتن این اطلاعات پایه، هرگونه برآوردی نمیتواند مبنای علمی محکمی داشته باشد و ممکن است از واقعیتهای میدانی فاصله بگیرد.
وی با بیان اینکه هدف نهایی ما این است که با تکیه بر مستندات قطعی، تصویری شفاف از ابعاد این فاجعه ترسیم کنیم، تصریح کرد: جبران پیامدهای زیستمحیطی جنگ گاهی واقعاً غیرممکن است، بهویژه وقتی پای نابودی اکوسیستمهای حساس در میان باشد. برای همین، تمرکز ما بر روی نمونهبرداریها از مناطق آسیبدیده است تا بتوانیم ارزش اقتصادی دقیق این خسارات را محاسبه کنیم. این کار به ما کمک میکند تا تصویر واقعیتری از هزینههای پنهان و بلندمدت داشته باشیم.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان اضافه کرد: در حال حاضر مکاتباتی را با برخی از نهادهای مرتبط انجام دادهایم تا اطلاعات اولیهای را در اختیارمان قرار دهند اما برای تدقیق و تکمیل آنها به نمونهبرداریهای بیشتری نیاز داریم.
به گفته گلعلیزاده، بسیاری از اثرات مخرب بر آب و خاک ممکن است در حال حاضر آشکار نباشند و پیامدهای آنها در آینده نمایان شود.
انتشار گازهای سمی در اصفهان گزارش نشد
وی اظهار کرد: بررسیهای اولیه کارشناسان ما نشان داد که در استان اصفهان، خوشبختانه تاکنون هیچگونه حملهای به صنایع شیمیایی رخ نداده که منجر به انتشار گازهای سمی و آلاینده شده باشد. با این حال، بر اساس برآوردهای اولیه، احتمال میرود برخی از آلایندهها خارج از دایره پایش فعلی ما اتفاق افتاده باشند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان تاکید کرد: این موضوع نشان میدهد که برای اندازهگیری دقیق میزان انتشار آلایندهها، نیاز فوری به تجهیزات پیشرفتهتری داریم تا دادههای ما کاملتر و دقیقتر شود.
گلعلیزاده با بیان اینکه موضوع اصلی و حیاتی برای ما سلامت است، گفت: بر جلوگیری از تهدیدات احتمالی و پیشبینی اقدامات لازم برای کاهش اثرات آلایندهها بر سلامت انسانها تمرکز داریم و هدف نهایی این است که با داشتن اطلاعات دقیق و ابزارهای مناسب، بتوانیم قبل از وقوع بحرانهای سلامتی، راهکارهای پیشگیرانهای را اجرا کنیم.
وی ادامه داد: اگر تجهیزات پیشرفتهتری در اختیار داشته باشیم، میتوانیم هشدارهای مراقبتی دقیقتری صادر کنیم و این هشدارها را از طریق شبکه بهداشت به مردم منتقل کنیم. در همین راستا، ما در کنار دانشگاه علوم پزشکی، کارهای مشترک و هماهنگیهای دقیقی را برای پایش سلامت و کاهش خطرات انجام میدهیم.
استرس جنگ و کاهش نرخ زادآوری حیاتوحش
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان با اشاره به اینکه جنگ تنها انسانها را درگیر نمیکند، ابراز کرد: اکنون در فصل بهار زمان زایمان حیاتوحش است و استرسهای ناشی از جنگ بهشدت بر جمعیت حیوانات تأثیر میگذارد و این فشار روانی و فیزیکی خود را در آینده در کاهش جمعیت و تغییر رفتار آنها نشان میدهد.
گلعلیزاده تاکید کرد: خوشبختانه در مناطق چهارگانه تحت مدیریت استان، هیچگونه تلفات حیاتوحش در طول جنگ اخیر نداشتیم و حملات مستقیمی به این مناطق صورت نگرفت. شاید سقوط چند پهپاد داشتیم اما حمله مستقیم در زیستگاههای حیات وحش استان گزارش نشد.
آخرین وضعیت حیاتوحش باغ وحش صفه
وی درباره حیات وحش باغوحش صفه شهر اصفهان نیز گفت: تیم کارشناسی ما پیش از شروع جنگ، جلسات فشردهای برگزار کرد تا سناریوی احتمالی آسیبدیدگی را مدیریت کند. هدف اصلی ما این بود که در صورت هرگونه خطر، حیوانات بهصورت خودسرانه رها نشوند و کنترل جمعیت حفظ شود. خوشبختانه باغوحش سالم ماند و حتی در ایام نوروز، استقبال بسیار خوبی از سوی شهروندان و مسافران از آن صورت گرفت.
مدیرکل حفاظت پحیطزیست اصفهان تاکید کرد: با وجود این، اگرچه تلفات مستقیم نداشتیم اما نباید فراموش کنیم که استرسهای ناشی از جنگ میتواند اثرات پنهانی بر حیات وحش داشته باشد. این فشارهای روانی ممکن است در آینده، بهویژه در فصل زایمان، خود را در کاهش نرخ تولد یا سلامت نوزادان حیوانات نشان دهد و نیاز به پایش دقیقتری دارد.
اداره محیطزیست دهاقان بر اثر حملات جنگی آسیب دید
گلعلیزاده افزود: در جنگ اخیر اداره محیطبانی و محیطزیست دهاقان که ساختمانی استیجاری از راه و شهرسازی بوده، به دلیل موج انفجار ناشی از بمباران مجاور آن، آسیب دیده است.
وی خاطرنشان کرد: این حمله باعث آسیبدیدگی خودروی اداره و همچنین خودروی شخصی همکارانمان شد و تجهیزات اداری نیز دچار آسیبهای جزئی شدند اما خوشبختانه، موج انفجار باعث آسیب به جان محیطبانها نشد.
گلعلیزاده ادامه داد: جنگ همچنین بر کیفیت زیستگاههای طبیعی ما بهشدت تحت تأثیر قرار داده و این تغییرات مستقیم بر بقای گونههای مختلف اثر میگذارد.
وی با اشاره به اینکه آلودگیهای ناشی از جنگ، حتی ذرات ریز گرد و غبار، بر روی پوشش گیاهی اثر میگذارد و روند تولید غذای طبیعی را مختل میکنند، اظهار کرد: زنبورها که نقش حیاتی در گردهافشانی و تولید غذا دارند، با این آلودگیها درگیر میشوند. علاوه بر این، خاک که به عنوان یکی از مهمترین عوامل تولید غذا در جهان شناخته میشود، اگر کیفیت آن تحت تأثیر قرار بگیرد، اثرات آن را در زنجیره تولید غذا و امنیت غذایی خودمان خواهیم دید.
جنگ سبب تغییر اولویتهای حیاتی میشود
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان خاطرنشان کرد: میزان انرژی عظیمی که در آینده برای بازسازی اماکن تخریبشده نیاز خواهد بود، نگرانی بزرگی ایجاد کرده است؛ با توجه به اینکه بیش از ۹۳ درصد تولید انرژی کشور ما مبتنی بر سوختهای فسیلی است، این بازسازی بهصورت مستقیم منجر به انتشار بیشتر آلایندهها و گازهای گلخانهای میشود و چرخه آلودگی را تشدید میکند.
به گفته گلعلیزاده، علاوه بر این، جنگ باعث تغییر اولویتهای حیاتی میشود. در زمان درگیری، تمام منابع و توجهات به سمت دفاع و امنیت معطوف میشود و بودجهها و امکاناتی که میتوانست صرف بهبود وضعیت محیطزیست شود، از دسترس خارج میشوند. این تغییر اولویتها فرصتهای طلایی از دسترفتهای را به همراه دارد که جبران آنها بسیار دشوار خواهد بود.
لزوم محاسبه شفاف هزینههای اقتصادی ناشی از تخریب اکوسیستمها
وی خاطرنشان کرد: برای اینکه بتوانیم اثرات مستقیم جنگ را بر محیطزیست بهطور دقیق ارزیابی کنیم، باید این خسارات را به زبان اقتصاد و ریال بیان کنیم. اگر بخواهیم تصویری ملموس از آسیبها داشته باشیم، باید هزینههای اقتصادی ناشی از تخریب اکوسیستمها را محاسبه و شفافسازی کنیم تا جامعه و تصمیمگیرندگان درک درستی از عمق فاجعه پیدا کنند.
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان ابراز کرد: وقتی خاک یک منطقه از بین میرود، باید در نظر داشت که تشکیل آن طی صدها سال صورت گرفته و ارزش آن را نمیتوان صِرف با ریال سنجید. با این حال، سازمان ما مکاتباتی را با مراجع ذیربط انجام میدهد تا ابعاد دقیق این خسارت مشخص شود. بهویژه که بخشی از مجموعه وزارت نفت آسیب دیده و باید حجم آتشسوزیها و میزان انتشار گازهای آلوده ناشی از سوختهای نفتی را محاسبه کرد.
مستندسازی دقیق خسارات محیطزیست اهرمی حقوقی در میز مذاکره
گلعلیزاده تاکید کرد: نکته بسیار مهمتر، توجه به فرصتهای از دسترفته در این محاسبات است و نادیده گرفتن این فرصتها باعث میشود ارزش واقعی خسارات پنهان بماند و نتوانیم تصویر کاملی از وضعیت داشته باشیم.
به گفته وی، مستندسازی دقیق و تبدیل خسارات به اعداد و ارقام قابلفهم، قدرت چانهزنی و مذاکرهکنندگان را در آینده افزایش میدهد و وقتی دستپر و مستند داشته باشیم، در میز مذاکره دست پیش را خواهیم داشت و میتوانیم خسارات را بهدرستی مطالبه کنیم.
نظر شما