خبرگزاری مهر، گروه استانها: همزمان با سالروز ولادت امام رضا (ع)، آیین تعویض پرچم و پوش ضریح مطهر رضوی با حضور تولیت آستان قدس برگزار شد و نقارههای حرم ثامنالحجج (ع) در صبح میلاد حضرت نواخته شد.صحن انقلاب غرق در شادی، نور و صلوات شد. ذکر و زمزمه عاشقانه زائران همراه با طنین نقارهخانه، صحن انقلاب اسلامی حرم مطهر رضوی را، به دریایی از عشق و ارادت تبدیل کردند.
در روزی که مشهدالرضا (ع) رنگ دیگری به خود گرفته بود، زائران از صبح زود در بارگاه شمس الشموس گرد آمده بودند؛ برخی تکیه به دیار داده، برخی بر فرش نشسته و بسیاری نیز ایستاده بودند.
در روز میلاد آقا، سلطان خراسان هر کس به نیتی آمده بود؛ یکی برای شکرگزاری، دیگری برای حاجت و بسیاری فقط برای تبریک گفتن به امامی که در دلشان خانه دارد.
صحن در نور بود، دلها در شور و فضای حرم سرشار از احساسی مشترک؛ احساسی که تنها در روز میلاد امام رضا (ع) میتوان تجربهاش کرد.
در این صحنِ غرق در شور و نور، هر انسانی حکایتی داشت؛ یکی با نگاهی گرهخورده به پنجره فولاد، در پیِ التیامِ دردی دیرین بود و دیگری در هیاهوی صلواتهای ممتد، گمشدهای در جانش میجست. مشهد امروز، پایتختِ بی چون و چرای دلبستگی بود؛ فضایی که در آن، فاصله میان «بنده» و «مولا» در یک سلامِ ساده و یک زیارتِ بیواسطه، به کوتاهترین حد خود رسیده بود. گویی امام هشتم، با آغوشی باز، قلبهای سوخته از سراسر ایران را به ضیافتِ معرفت دعوت کرده بود تا در روزِ آمدنِ نور، در کنارِ سفرهی کرامتِ آن امام رئوف، نه فقط جسم، که جانهایشان را نیز در چشمه زلالِ مهرش شستوشو دهند.
در همین حال، همزمان با فرارسیدن میلاد امام هشتم(ع)، کارشناسان و پژوهشگران دینی در گفتگو با خبرنگار مهر به تبیین ابعاد مختلف سیره رضوی و کاربست آن در زندگی امروز پرداختند.
فلسفه جهاد و راهبردهای مواجهه با دشمن در تعالیم امام رضا(ع)
حجت الاسلام حسین مهدویپارسا، کارشناس دینی در گفتگو با خبرنگار مهر ابعاد جهاد از نگاه قرآن و امام رضا(ع) فلسفه جهاد، انواع آن و راهبردهای اساسی مواجهه با دشمن را تبیین و اظهار کرد: جهاد در اسلام ابزار دفاع از جامعه و حفظ حقیقت است، نه وسیله سلطهجویی.
کارشناس دینی با استناد به آیه «وَجَاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ» (حج، ۷۸) و با اشاره به اینکه قرآن کریم در آیات متعددی اصل جهاد را مورد تأکید قرار داده، گفت: جهاد در اسلام امری قطعی و ضروری است و آیات فراوانی مانند «أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا…» (بقره،۳۹) و «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا» (فرقان، ۵۲) به روشنی جهاد را برای مقابله با ظلم و دفاع از حق مطرح میکنند.
وی افزود: قرآن فرمان میدهد از کافران اطاعت نشود و با تکیه بر قرآن، جهادی بزرگ در عرصه اعتقادی و فرهنگی انجام گیرد.
مهدویپارسا در ادامه به فلسفه جهاد از نگاه امام رضا(ع) پرداخت و گفت: امام در یکی از مناظرات خود فرمودهاند: «إِنَّمَا جُعِلَ الْقِتَالُ لِإِزَالَةِ الْفِتْنَةِ وَإِقَامَةِ الْعَدْلِ». بر اساس این بیان، جنگ هنگامی مشروع است که برای دفاع در برابر ظلم و برای برپایی عدالت باشد. به تعبیر او، جهاد وسیلهای برای حفظ جامعه و دفع فتنه است، نه ابزاری برای توسعهطلبی یا سلطهجویی.
کارشناس دینی با اشاره به انواع جهاد در سخنان امام رضا(ع) اظهار کرد: امام جهاد را به سه بخش جهاد با دشمن آشکار، جهاد با شیطان و جهاد با نفس تقسیم کرده و بالاترین مرتبه جهاد را جهاد با دشمنی دانستهاند که به جنگ با مسلمانان برمیخیزد.
وی گفت: «افضل» به معنای برتر است، نه لزوماً سختتر؛ چرا که جهاد با نفس سختترین جهاد به شمار میرود.
مهدوی پارسا بخش مهم دیگری از جهاد در نگاه امام رضا(ع) را «جهاد تبیین» معرفی کرد؛ جهادی که در آن با علم، گفتوگو و مناظره از حقیقت دفاع میشود.
کارشناس دینی با نقل فرمایش امام که: «إنَّ بِدْعَةً یُضِلُّ بِها أحَدٌ عَنْ وَلایَتِنا أهْوَنُ مِنْ نَصْبِ حَرْبٍ لَنا عَلَی السُّیُوفِ.» افزود: ایجاد انحراف فکری و بدعت، از جنگ سخت خطرناکتر است؛ زیرا ضربه پنهانِ اعتقادی، دشمن را از جنگ آشکار بینیاز میکند. این تعبیر نشان میدهد جهاد تبیین در منطق امام، جایگاهی مقدم بر جهاد نظامی دارد. او به نمونههای تاریخی مناظرات امام رضا(ع) با جاثلیق، رأسالجالوت، متکلمان، زندیقان و صوفیان اشاره کرد و این اقدامات را مصداق روشن «جهاد کبیر» دانست؛ همان جهادی که قرآن از آن به «جِهَادًا کَبِیرًا» یاد کرده است.
وی در ادامه به نقش امام رضا(ع) در افشای چهره مأمون پرداخت و گفت: اگرچه مأمون تلاش میکرد چهرهای عالمدوست و مناظرهمحور از خود نشان دهد، اما امام رضا(ع) با حضور در مناظرات و رفتارهای حکیمانه، حقیقت شخصیت سیاسی او را آشکار کردند. این اقدام را میتوان نمونهای از «جهاد رسانهای» دانست؛ زیرا امام بدون ورود به جنگ ظاهری، نقاب از چهره حاکم برداشتند.
مهدویپارسا سپس از ضرورت آگاهسازی مردم سخن گفت و حدیث امام رضا(ع) را یادآور شد که فرمودهاند: «مَنْ خَرَجَ مِنْ بَیْتِهِ یُرِیدُ إِصْلَاحاً بَیْنَ النَّاسِ فَقَدْ دَخَلَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ.»
کارشناس دینی افزود: این روایت امروز به معنای فعالیت رسانهای، اصلاحگری اجتماعی و روشنگری در برابر توطئههای دشمن است.
وی جهاد با نفس را که امام رضا(ع) از آن به «جهاد اکبر» یاد کردهاند، شرط مقدماتی مقابله با دشمن بیرونی دانست و گفت: شرایط فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی امروز، بهویژه برای بانوان طلبه، نیازمند مجاهدت جدی در عرصه اخلاق، حجاب و صبر است.
مهدوی پارسا با بیان روایت از امام رضا(ع) درباره صبر بر فشار اقتصادی «مَنْ صَبَرَ عَلَی الْفَقْرِ وَ عَفَّ عَنِ الْمَحَارِمِ فَهُوَ مِنْ رُفَقَائِنَا فِی الْجَنَّةِ.» گفت: این نگاه میتواند بهعنوان یک راهبرد عملی در برابر تحریمها و فشارهای اقتصادی دشمن مورد توجه قرار گیرد.
کارشناس دینی در ادامه با اشاره به تأکید امام رضا(ع) بر وحدت مسلمانان، به سخنان امام خطاب به عبدالعظیم حسنی اشاره کرد که فرمودند: «لَا یجْعَلُوا لِلشَّیطَانِ عَلَی أَنْفُسِهِمْ سَبِیلا/ وَلَا یشْغَلُوا أَنْفُسَهُمْ بِتَمْزِیقِ بَعْضِهِمْ بَعْضا.»
وی افزود: در شرایطی که دشمن تمام توان خود را بر تفرقهافکنی متمرکز کرده، پرهیز از اختلافات بیثمر و حفظ انسجام، ضرورت اساسی جامعه است.
مهدوی پارسا به اهمیت بهرهگیری از زبان هنر و رسانه در تبلیغ دین از منظر امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: حضرت میفرمایند:«فَإِنَّ لِکُلِّ قَوْمٍ لُغَةً یُکَلِّمُونَهَا.» به همین دلیل، امروز طلاب باید زبان مردم، بهویژه نسل جوان را بشناسند و در فضای مجازی، رسانهها و تولید محتوای خلاقانه حضور جدی داشته باشند.
کارشناس دینی سخنان خود را با استناد به آیه «وَقَاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقَاتِلُونَکُمْ وَلَا تَعْتَدُوا» (بقره، ۱۹۰) به پایان رساند و تأکید کرد: جهاد در اسلام همواره همراه با عدالت، اخلاق و پرهیز از تجاوز است و تعالیم امام رضا(ع) نقشه راه دقیق و جامعی برای مقابله با دشمن در عرصه نظامی، فرهنگی، اعتقادی و اخلاقی ارائه میدهد.
سیره اجتماعی، عبادی و خانوادگی امام رضا(ع)
حجتالاسلام مهدی رجایی خراسانی، دبیر جبهه روحانیت مردمی، با تبریک دهه کرامت و میلاد باسعادت حضرت علی بن موسیالرضا(ع)، در گفتگو با خبرنگار مهر بخشهایی از سیره اجتماعی، عبادی و خانوادگی آن امام همام را تشریح کرد و بر الگوگیری جامعه امروز از روش و منش رضوی تأکید نمود.
دبیر جبهه روحانیت مردمی در تشریح سیره اجتماعی امام رضا(ع) اظهار کرد: آن حضرت در برخورد با دیگران نهایت تواضع را داشتند و حتی در زمان گسترده شدن سفره، بر حضور خادمان و افراد کمرتبه اجتماعی در کنار خود تأکید میکردند و میفرمودند: خدای ما و آنان یکی است و ما همه از یک پدر و مادر هستیم.
وی افزود: حضرت در برخورد با مردم مهربان، خوشاخلاق و باوقار بودند؛ سخن دیگران را قطع نمیکردند، پای خود را پیش روی دیگران دراز نمینمودند و هنگام حضور در اجتماع همواره آراسته و منظم بودند.
رجایی خراسانی همچنین به سیره عبادی امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: آن حضرت مقید به نماز اول وقت، نوافل یومیه و بیداری شب برای نافله شب بودند. از ویژگیهای برجسته سیره عبادی ایشان، خواندن چهار رکعت نماز جعفر طیار در بخشی از نماز شب است.
به گفته دبیر جبهه روحانیت مردمی ، امام رضا(ع) پس از نماز ظهر صد مرتبه شکر الهی و پس از نماز عصر صد مرتبه حمد خداوند را بر زبان جاری میساختند و روزانه هفتاد بار استغفار میکردند. همچنین سه روز در هر ماه (پنجشنبه اول ماه، پنجشنبه آخر ماه و چهارشنبه میانه ماه) را روزه میگرفتند و نسبت به فقرا احسان فراوان داشتند.
وی در ادامه با اشاره به سیره خانوادگی امام رضا(ع) گفت: امام توجه ویژهای به خانواده داشتند و حتی بر آراستگی مرد در خانه تأکید میکردند. آن حضرت خضاب میکردند و میفرمودند آمادگی و آراستگی مردان برای همسران موجب افزایش عفت و پاکدامنی در خانواده میشود.
رجایی خراسانی افزود: حضرت نسبت به دختران بسیار مهربان بودند و میفرمودند خداوند نسبت به زنان مهربانتر است. همچنین در کلامی ارزشمند تأکید داشتند که شکر الهی در کنار شکر والدین مورد قبول خداوند قرار میگیرد.
دبیر جبهه روحانیت مردمی با اشاره به مقام معنوی حرم مطهر رضوی گفت: در روایت آمده است که میان دو کوه خراسان مشتی از خاک بهشت قرار دارد و اینجا بهشت علی بن موسیالرضاست. هر غمدیدهای که به زیارت آن حضرت میآید، خداوند غم و اندوهش را برطرف میکند.
وی ابراز امیدواری کرد: خداوند متعال عیدی حقیقی ما را فرج امام زمان(عج) قرار دهد و پرچم انقلاب را به صاحب حقیقیاش بسپارد و جبهه حق را به نصرت خود یاری فرماید.
تبیین ابعاد مختلف سیره امام رضا(ع) در سبک زندگی امروز
اقدس سادات سیدی، کارشناس مذهبی حوزه خانواده در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح ابعاد مختلف سیره امام رضا(ع) از جمله عبادت، معاشرت و رفتار خانوادگی، اظهار کرد: بهرهگیری از این الگوها میتواند سبک زندگی امروز ما را اصلاح و تقویت کند.
کارشناس مذهبی حوزه خانواده به تبیین مفهوم «سیره امام رضا(ع)» پرداخت و گفت: سیره در زبان عربی به معنای «روش، حرکت و سبک رفتن» است و در حوزه دینی به شیوه و اسلوب رفتاری معصومین(ع) در حوزههای مختلف زندگی اطلاق میشود. او با اشاره به آیه ۲۱ سوره احزاب گفت: طبق تأکید قرآن، مسلمانان موظفاند که از سیره پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) الگو بگیرند و آن را در زندگی خود به کار بندند.
وی نخستین بعد الگوگیری از سیره امام رضا(ع) را «عبادت و زندگی معنوی» دانست و افزود: در منابع تاریخی آمده است که آن حضرت کمخواب بودند، حداقل سه روز در ماه روزه میگرفتند و نماز و قرآن در زندگیشان جایگاه ویژهای داشت. وی یادآور شد که امام رضا(ع) درباره پیراهنی که به دعبل خزاعی هدیه دادند فرمودند: «در این پیراهن هزار شب نماز خواندهام و هزار ختم قرآن بهجا آوردهام».
سیدی تأکید کرد: اگر امروز میخواهیم از سیره امام الگو بگیریم، میتوانیم با برنامهریزی حداقلهایی مانند تلاوت سوره فتح و آیهالکرسی، انجام سه رکعت نافله شب و مراقبت بر نماز صبح بهموقع را در زندگی خود قرار دهیم.
کارشناس مذهبی حوزه خانواده با اشاره به اهمیت کیفیت نماز از منظر امام رضا(ع) افزود: حضرت توصیه کردهاند که نماز نباید با کسالت، خوابآلودگی و بیحالی خوانده شود؛ بنابراین نشاط در نماز نیازمند تمرین است. همچنین طبق نقل کتاب «عیون اخبار الرضا»، آن حضرت در نمازهای واجب، در رکعت اول سوره «حمد» و «انّا أنزلناه» و در رکعت دوم «حمد» و «قل هو الله» را تلاوت میکردند.
به گفته وی، بعد دوم سیره رضوی «معاشرت با دیگران» است.
سیدی با بیان اینکه امام رضا(ع) در گفتگو بسیار باوقار، آرام و شنوندهای کامل بودند، یادآوری کرد: این نکات میتواند الگوی مهمی در امر به معروف و ارتباط با نوجوانان باشد. وی در ادامه افزود: امام تأکید داشتند که در برابر منکران حق و افراد معاند، جدال و مشاجره بیهوده نکنید و از آنان دور شوید؛ موضوعی که تکلیف ما را در تعاملهای اجتماعی امروز روشن میکند.
کارشناس مذهبی حوزه خانواده سومین بعد سیره امام رضا(ع) را «رفتار با خانواده» دانست و گفت: امام توصیه داشتند که زن به عنوان بانوی خانه، در غیاب همسر امانتدار باشد و با توجه و آراستگی محیطی گرم و آرام برای خانواده ایجاد کند؛ اقدامی که به فرموده پیامبر(ص)، پاداش «نگهبان شبانهروزی جبهه» را در پی خواهد داشت.
وی گفت: پیروی از سیره رضوی در زندگی، ما را در زمره مجاهدان راه خدا قرار دهد و موجب رشد معنوی و اجتماعی جامعه شود.
نظر شما