خبرگزاری مهر، گروه استانها: رأفت و مهربانی امام رضا(ع) جایگاهی ویژه دارد؛ مهربانیای که نه فقط در روایات و تاریخ، بلکه در فرهنگ عمومی مردم ایران ریشه دوانده و مشهد را به یکی از بزرگترین پناهگاههای معنوی جهان اسلام بدل کرده است. سیره رضوی در حقیقت مدرسهای از آرامش، گذشت، محبت و تعامل کریمانه است؛ مدرسهای که انسان امروز تشنه آن است.
امام رضا(ع) در دوران زندگی پربرکت خود، رأفت را تنها بهعنوان یک فضیلت اخلاقی معرفی نکردند، بلکه آن را شیوهای عملی برای زیستن در کنار دیگران قرار دادند. رفتار آن حضرت با خانواده، اصحاب، نیازمندان و حتی مخالفان، آینهای روشن از این رأفت متعالی است؛ رأفتی که در عین لطافت، با حکمت و استواری همراه بود. از پذیرایی کریمانه گرفته تا احترام به مهمان، از آراستگی ظاهری در خانواده تا پرهیز از مشاجره و شدت بیمورد، هر جلوهای از رفتار رضوی حامل درسی کاربردی برای زندگی امروز ماست؛ زندگیای که بیشتر از همیشه به مهربانی خردمندانه و تعامل انسانی نیاز دارد.
در کنار این جنبههای اخلاقی، سیره امام رضا(ع) پیوندی عمیق با قرآن و فرهنگ توحیدی دارد. انس روزانه حضرت با قرآن، تدبر در آیات، و بهرهگیری از معارف وحیانی در گفتگوها و مناظرات، نشان میدهد که مهربانی رضوی تنها بر احساسات استوار نیست، بلکه از سرچشمه معرفت قرآنی تغذیه میشود. همین پیوند میان ایمان، معرفت و مهربانی است که سیره امام رضا(ع) را به الگویی جامع برای انسان امروز تبدیل میکند؛ الگویی که میتواند در خانواده، تربیت فرزندان، روابط اجتماعی و حتی مواجهه با سختیها راهگشا باشد.
الگوگیری از رأفت امام رضا(ع)
زهرا محمدی، مربی قرآن در مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به جایگاه رفیع ائمه معصومین(ع) اظهار کرد: رأفت و مهربانی امام رضا(ع) کارآمدترین صفتی است که میتواند در سبک زندگی امروز انسانها جاری شود.
مربی قرآن در مشهد با بیان اینکه خداوند انسان را موجودی مختار آفرید تا میان خوبی و بدی بهترین را انتخاب کند، گفت: ائمه معصومین(ع) به عنوان برگزیدگان الهی، صاحبان صفات والای انسانی مانند رحمت، کرامت، رأفت، محبت و ایثار هستند و این ویژگیها در وجود آنان به صورت ملکهای پایدار تجلی یافته است.
وی افزود: برای بنده که افتخار همجواری با امام مهربانی، حضرت رضا(ع)، را دارم، زیباترین و کاربردیترین نکتهای که تاکنون از سیره رضوی آموختهام، رأفت و مهربانی آن حضرت است. امام رئوف همیشه برای من الگویی بوده تا به یاد داشته باشم هر انسان میتواند صفتی از صفات معصومین(ع) را به عنوان توشهای ارزشمند برای زندگی برگزیند.
محمدی با اشاره به آیه ۲۹ سوره فتح «محمد رسول الله والذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم»، اظهار کرد: این آیه یادآور آن است که جامعه اسلامی باید در کنار استواری در برابر دشمن، در میان خود سرشار از محبت و مهربانی باشد و این آموزه در سیره امام رضا(ع) به بهترین شکل جلوهگر است.
این مربی قرآن در ادامه به برخی نمونههای رفتاری امام رضا(ع) اشاره کرد و گفت: در روایات آمده است که ایشان اجازه نمیدادند میهمان در خانهاشان کاری انجام دهد و میفرمودند «ما جماعتی هستیم که از میهمان خود کار نمیکشیم». همچنین بدرقه مهمان را از حقوق او دانسته و شخصاً تا درب خروج همراه وی میرفتند.
وی ضمن دعوت به مطالعه کتاب «امام رضا و زندگی» نوشته مهدی غلامعلی برای آشنایی بیشتر با سیره رضوی، اظهار امیدواری کرد: انشاءالله همه ما قدر این گوهر مهربان ایران را بدانیم و حضرت شفیع ما در آخرت باشند.
لزوم ترویج فرهنگ رضوی در جامعه
جتالاسلام سید محمود جعفری، رئیس ستاد عتبات عالیات در مشهد در گفتگو با خبرنگار مهر بر لزوم گسترش فرهنگ رضوی و الگوگیری از سیره و کلام امام رضا علیهالسلام در جامعه تأکید کرد.
رئیس ستاد عتبات عالیات در مشهد گسترش فرهنگ رضوی را ضرورتی مهم در شرایط امروز جامعه دانست.
وی با اشاره به تعابیر مطرحشده در زیارتنامهها همچون «یا وارث آدم صفوةالله» گفت: این تعابیر نشان میدهد که مردم امام رضا علیهالسلام را وارث انبیا و اولیای الهی میدانند و این جایگاه، ایشان را به عنوان یک الگوی تربیتی و رفتاری در جامعه معرفی میکند.
جعفری افزود: مطالب و معارفی که در اختیار انبیا و اولیای الهی بوده، به اذن خداوند نزد امام رضا علیهالسلام قرار گرفته و فرهنگ رضوی در حقیقت همان فرهنگ قرآن و اخلاق نبوی است.
رئیس ستاد عتبات عالیات مشهد با اشاره به حدیثی از امام رضا علیهالسلام که فرمودهاند «خدا رحمت کند کسی را که امر ما را احیا کند»، تأکید کرد: وقتی از امام سؤال شد مقصود از احیای امر چیست، فرمودند اگر مردم زیباییهای سخن ما را بدانند، از ما پیروی میکنند. پیروی از کلام و سیره امام رضا علیهالسلام همان فرهنگ رضوی است و باید در جامعه جلوه داشته باشد.
وی با بیان اینکه «همه ما رسالتی در ترویج سیره، روش و منش اهل بیت علیهمالسلام داریم»، گفت: در موضوع توسل، دو نوع توسل وجود دارد؛ نخست توسل برای رفع نیازهای مادی و معنوی که در روایات توصیه شده است. ائمه فرمودهاند مشکلات خود را از ما بخواهید و ما وسیله تقرب به خداوند هستیم. امیرالمؤمنین علیهالسلام نیز در غررالحکم میفرمایند که سعادتمندترین مردم کسانی هستند که فضیلت اهل بیت را بشناسند و بهوسیله آنان به خدا نزدیک شوند.
جعفری نوع دوم توسل را «تبعیت از دستورات اهل بیت» عنوان کرد و ادامه داد: آنچه ائمه در حوزههای اعتقادی، دینی، معنوی، اجتماعی و رفتاری برای ما تعیین کردهاند، تکلیفی شرعی است. اگر ادعای محبت اهل بیت را داریم، باید روش و سیره آنان را در زندگی خود به کار بگیریم و در انجام واجبات و دیگر دستورهای دینی در مسیر ایشان حرکت کنیم.
رئیس ستاد عتبات عالیات در مشهد اظهار امیدواری کرد: امیدواریم خداوند به همه ما توفیق رعایت مسیر اهل بیت و پیشبرد اهداف نورانی آنان را عنایت فرماید.
انس با قرآن در سیره امام رضا (ع)
حجت الاسلام مهدی زراعتی، استاد حوزه علمیه در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به سیره قرآنی آن حضرت، بر اهمیت انس روزانه با قرآن، تدبر در آیات و بهرهگیری از آموزههای وحیانی در شرایط دشوار تأکید کرد.
استاد حوزه علمیه به تشریح ابعاد مختلف سیره قرآنی آن حضرت پرداخت و گفت: یکی از شاخصترین ویژگیهای رفتاری امام رضا (ع)، انس دائمی و عمیق با قرآن کریم بود.
وی با اشاره به نقل ابراهیم بن عباس از یاران امام رضا (ع) اظهار کرد: وجود مقدس امام رضا (ع) هر سه روز یکبار ختم قرآن داشتند و خود میفرمودند که میتوانم کمتر از سه روز قرآن را ختم کنم، اما بهسبب تدبر در آیات، شأن نزولها و پیامهای الهی، این ختم سه روز طول میکشد.
زراعتی با اشاره به روایتی از کتاب «عیون اخبارالرضا» گفت: امام رضا (ع) توصیه میکردند هر مؤمنی پس از نماز صبح و پایان تعقیبات، پنجاه آیه از قرآن را تلاوت کند. این یعنی آغاز روز با قرآن؛ همانگونه که خود حضرت چنین بودند و شب خود را نیز با قرائت قرآن خاتمه میدادند.
استاد حوزه علمیه به روایت رجاع بن ضحاک درباره سفر مدینه تا خراسان اشاره کرد و افزود: این همراه امام در گزارش خود تصریح میکند که امام رضا (ع) در یکسوم پایانی هر شب قرآن تلاوت میکردند.
وی یکی از نکات مهم در سیره امام رضا (ع) را توجه به معانی و مفاهیم قرآن دانست و گفت: حضرت میفرمودند هنگام تلاوت قرآن در آیات آن تفکر میکنم. این رویکرد نشاندهندۀ آن است که انس با قرآن تنها تلاوت نیست، بلکه فهم و تدبر بخش اصلی آن است.
زراعتی با اشاره به توصیههای ناظر بر انس با مفاهیم قرآن در بیانات بزرگان، افزود: تأکید شده که قرآن کتاب هدایت برای همۀ بشریت است و در همۀ شئون زندگی انسان نقش راهنما دارد.
این استاد حوزه همچنین درباره بهرهگیری امام رضا (ع) از قرآن در مناظرات علمی گفت: یکی از جلوههای بارز سیره امام رضا (ع)، استفاده از آیات قرآن در مناظرات با ادیان و فرق مختلف بوده است. نمونه آن مناظره با مأمون درباره امامت امیرالمؤمنین (ع) است که امام رضا (ع) با استناد به آیه مباهله، جایگاه ویژه حضرت علی (ع) را تبیین کردند.
وی به موضوع «توسل به قرآن» اشاره کرد و با نقل روایتی از اصول کافی گفت: امام کاظم (ع) فرمودهاند هرگاه از امری ترسیدید، به قرآن پناه ببرید و صد آیه از هر بخش قرآن بخوانید و پس از آن سه مرتبه جمله «اللهم اکشف عنّا البلاء» را تکرار کنید؛ این نسخهای مهم برای شرایط سخت است.
زراعتی افزود: توصیه شده در دوران سختی و نیاز به گشایش، انس با قرآن بهصورت ویژه تقویت شود. امیدواریم همگی در زندگی شخصی از این سرچشمه پایانناپذیر الهی بهره مند شوند.
نظر شما