خبرگزاری مهر؛ گروه استانها - علیرضا نوری کجوریان: در حالیکه اردیبهشت، فصل اوج برداشت توتفرنگی در مازندران است که کشاورزان منطقه سیمرغ و بهنمیر از افزایش سرسامآور هزینههای تولید و نقش پررنگ دلالان در تعیین قیمت گلایه دارند؛ شرایطی که سود اصلی را از جیب تولیدکننده به جیب واسطهها منتقل کرده و آینده این محصول پرطرفدار را در هالهای از ابهام قرار داده است.
بوی شیرین توتفرنگی در هوای بهاری پیچیده، اما این عطر دلانگیز برای کشاورزان منطقه سیمرغ مازندران، دیگر نشانی از رونق و سود نیست. اردیبهشت که میرسد، مزارع توتفرنگی جان تازهای میگیرند؛ بوتهها سرشار از میوههای سرخ و آبدار میشوند و کارگران از صبح زود تا غروب در میان ردیفهای منظم کشت، مشغول برداشت هستند. اما پشت این تصویر زیبا، واقعیتی تلخ پنهان شده است.
یکی از قطبهای تولید توتفرنگی در شهرستان سیمرغ واقع شده است، زمینهای وسیعی زیر کشت این محصول رفتهاند. کشاورزانی که با امید به سودآوری، سرمایههای خود را به این کشت اختصاص دادهاند، حالا از بیثباتی بازار و فشار هزینهها به ستوه آمدهاند.
کشاورزی که همهکاره است، اما بیسود
جبار جانبازی، یکی از کشاورزان باسابقه منطقه، در میان مزرعهاش ایستاده؛ مزرعهای که تنها بخشی از آن به توتفرنگی اختصاص دارد. او علاوه بر این محصول، به کشت باقلا، مرکبات، شالیزاری و حتی دامداری نیز مشغول است؛ تنوعی که بیشتر از روی اجبار شکل گرفته تا انتخاب.
او به خبرنگار مهر میگوید: یک هکتار از زمینم را به توتفرنگی اختصاص دادم، اما هزینهها آنقدر بالا رفته که دیگر نمیدانیم ادامه بدهیم یا نه.
نگاهش به بوتههای توتفرنگی است که زیر نور آفتاب میدرخشند، اما از پشت این زیبایی، نگرانی عمیقی دیده میشود.
افزایش هزینهها؛ از کود تا کارگر
در گوشهای از مزرعه، سید ابوالفضل میربابایی، کارگری که حدود دو سال در این مزرعه مشغول به کار است، مشغول چیدن میوههاست. او از افزایش هزینهها و فشار بر کشاورزان میگوید: قیمت کود، سم، نایلون، جعبه و حتی دستمزد کارگر چند برابر شده. اما وقتی نوبت فروش میرسد، دلالها وارد میشوند و قیمت را پایین میآورند.
او ادامه میدهد: کشاورز ۷ تا ۸ ماه وقت و سرمایهاش را صرف این محصول میکند، اما آخرش سودی نمیبرد. دلال بدون هیچ زحمتی، بیشتر از کشاورز درآمد دارد.
این روایت تنها محدود به یک مزرعه نیست؛ بلکه داستان مشترک بسیاری از توتکاران منطقه است.
دلالان؛ بازیگران اصلی بازار
یکی از مهمترین گلایههای کشاورزان، نقش پررنگ دلالان در بازار است. واسطههایی که به گفته تولیدکنندگان، بدون تحمل هزینههای تولید، بیشترین سود را از این چرخه به دست میآورند.
میربابایی میگوید: دلال فقط با یک میز و صندلی کار میکند، اما میلیاردها تومان سود میبرد. در حالی که کشاورز با این همه زحمت، حتی به سود نمیرسد.
وی معتقد است: نبود سازوکار مناسب برای عرضه مستقیم محصول، آنها را ناچار به فروش به واسطهها کرده است.
در میان این مشکلات، کشاورزان راهحلی نیز پیشنهاد میدهند؛ تشکیل تعاونی. به گفته حاج جبار بابایی، در منطقه سیمرغ و بهنمیر بیش از ۱۰۰۰ هکتار زمین زیر کشت توتفرنگی است و این ظرفیت میتواند با ایجاد یک تعاونی، به مدیریت بهتر بازار و حذف واسطهها منجر شود.
وی میگوید: اگر تعاونی داشته باشیم، میتوانیم محصول را مستقیم عرضه کنیم و دیگر مجبور نیستیم آن را به دلال بفروشیم.
سرمایهگذاری میلیاردی، سود نامعلوم
حاج جبار، با اشاره به هزینههای سنگین تولید، میگوید: برای یک هکتار توتفرنگی، بیش از ۲ میلیارد تومان هزینه میکنیم. اما هیچ تضمینی برای بازگشت سرمایه وجود ندارد.
او ادامه میدهد: سال گذشته بیش از یک میلیارد تومان هزینه کردیم، اما در نهایت فقط توانستیم پول خودمان را برگردانیم، بدون هیچ سودی.
این در حالی است که برخی کشاورزان حتی زمینهای خود را اجاره کردهاند و فشار مالی بیشتری را تحمل میکنند.
کاهش تولید؛ ضربه دوم به کشاورزان
مشکلات تنها به هزینهها محدود نمیشود. کاهش میزان تولید نیز چالش دیگری است که کشاورزان با آن مواجهاند.
بابایی کشاورز توت کار و شریک حاج جبار میگوید: امسال باردهی محصول نسبت به پارسال کمتر شده. روزانه ۵۰ تا ۶۰ جعبه برداشت میکنیم که حدود ۲۰۰ کیلوگرم میشود.
او تأکید میکند: این میزان نسبت به سال گذشته حتی به نصف هم نمیرسد.
قیمت فروش؛ پایینتر از انتظار
با وجود افزایش هزینهها، قیمت فروش محصول آنطور که باید افزایش نیافته است. به گفته کشاورزان، توتفرنگی امسال با قیمت کیلویی ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تومان به فروش رسیده، آن هم عمدتاً به دلالان.
در کنار این، هزینههای جانبی نیز رشد چشمگیری داشتهاست، بابایی ادامه می دهد: قیمت جعبه از ۱۴ هزار تومان به ۲۸ هزار تومان رسیده و کاسه بستهبندی از ۲ هزار تومان به ۵ هزار تومان افزایش یافته است.
افزایش دستمزد کارگران نیز به یکی دیگر از چالشها تبدیل شده است. حاج جبار میگوید: دستمزد کارگران سال گذشته ۵۰۰ هزار تومان بود، اما امسال به یک میلیون تومان رسیده. با این حال، بسیاری از کارگران با این قیمت هم حاضر به کار نیستند.
وی ادامه داد: این موضوع باعث شده روند برداشت با کندی مواجه شود و فشار بیشتری بر کشاورزان وارد شود.
آب هست، اما مدیریت نیست
یکی از نکات قابل توجه در این منطقه، دسترسی به منابع آبی است.حاج جبار با اشاره به نزدیکی به رودخانه تِلار میگوید: این یک نعمت بزرگ است، اما متأسفانه آب بدون استفاده به دریا میریزد.
او اضافه میکند: آبیاری توتفرنگی هم سختیهای خاص خودش را دارد. این روزها از ساعت ۶ عصر تا شب مشغول آبیاری هستیم.
درخواست از مسئولان
کشاورزان منطقه سیمرغ، از مسئولان درخواست دارند با ایجاد سازوکارهای حمایتی، شرایط را برای تولیدکنندگان بهبود دهند. کنترل دلالان، حمایت از تشکیل تعاونیها، تأمین نهادهها با قیمت مناسب و تضمین خرید محصول، از جمله خواستههای آنهاست.
در حالی که مزارع توتفرنگی سیمرغ در اوج زیبایی و باردهی قرار دارند، کشاورزان این منطقه با چالشهای جدی اقتصادی مواجهاند. افزایش هزینهها، کاهش تولید و نقش پررنگ واسطهها، باعث شده سود اصلی این محصول به جیب دلالان برود.
اگرچه راهکارهایی مانند تشکیل تعاونی میتواند بخشی از این مشکلات را حل کند، اما تحقق آن نیازمند حمایت جدی مسئولان است.در غیر این صورت، شیرینی توتفرنگی همچنان بر کام واسطهها خواهد ماند و تلخی آن بر دوش کشاورزان.
نظر شما