خبرگزاری مهر-گروه استانها: چهارمحالوبختیاری، استانی که در قلب رشتهکوههای زاگرس جای گرفته، سالهاست به عنوان یکی از مهمترین زیستبومهای کشور شناخته میشود. این منطقه با وجود وسعت نهچندان زیاد، تنوعی کمنظیر از زیستگاهها را در خود جای داده که آن را به گنجینهای ارزشمند از حیاتوحش ایران تبدیل کرده است. از تالابهای مرتفع گرفته تا جنگلهای بلوط و دشتهای کوهستانی، هر گوشه از این استان میزبان گونههای بیشماری از جانوران و گیاهان است.
اهمیت این تنوع زیستی تنها در تعداد گونهها خلاصه نمیشود، بلکه نقش حیاتی این زیستگاهها در حفظ ذخایر ژنتیکی و پایداری اکولوژیک کشور نیز قابل توجه است. بسیاری از گونههای شاخص و در معرض خطر، در این استان زیستگاههای امنی یافتهاند و همین موضوع مسئولیت حفاظت از آنها را دوچندان میکند.
در سالهای اخیر، افزایش فشارهای انسانی، تغییرات اقلیمی و تخریب زیستگاهها، تهدیدهای جدی برای این تنوع زیستی ایجاد کرده است. با این حال، تلاشهای دستگاههای مسئول و مشارکت مردم میتواند مسیر حفاظت را هموارتر کند. روز جهانی تنوع زیستی فرصتی است تا بار دیگر اهمیت این میراث طبیعی یادآوری شود.
در چنین شرایطی، توجه به سخنان مسئولان محیط زیست و کارشناسان این حوزه اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که آنها از نزدیک با چالشها و ظرفیتهای استان آشنا هستند.
گزارش پیشرو نگاهی دارد به وضعیت تنوع زیستی چهارمحالوبختیاری و ضرورت حفاظت از آن.
چهارمحالوبختیاری یکی از کانونهای مهم تنوع زیستی کشور است
محسن کریمی مدیرکل حفاظت محیط زیست چهارمحالوبختیاری در گفتگو با خبرنگار مهر، بر لزوم حفاظت از زیستبومهای ارزشمند استان به عنوان بخشی از میراث ملی تأکید کرد.
وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی ویژه استان در زاگرس مرکزی گفت: چهارمحالوبختیاری یکی از کانونهای مهم تنوع زیستی کشور است و تنوع زیستگاهها از تالابهای مرتفع تا جنگلهای بلوط، غنای چشمگیری به این منطقه بخشیده است.
کریمی بیان داشت: بر اساس بررسیهای کارشناسی، تاکنون ۴۳۸ گونه جانوری در استان شناسایی شده که این آمار نشاندهنده اهمیت ویژه زیستگاههای استان در حفظ ذخایر ژنتیکی حیاتوحش کشور است.
وی همچنین به حضور گونههای شاخصی همچون پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، کل و بز اشاره کرد و نقش تالابهای چغاخور و گندمان را در میزبانی پرندگان مهاجر بسیار مهم دانست.
کریمی در پایان تأکید کرد: صیانت از تنوع زیستی نه یک وظیفه اداری، بلکه مسئولیتی همگانی است و امیدواریم با تقویت فرهنگ حفاظت از محیط زیست، بتوانیم این میراث گرانبها را برای نسلهای آینده حفظ کنیم.
بدون مشارکت جوامع بومی، هیچ طرح حفاظتی به نتیجه نخواهد رسید
سارا محمدی، کارشناس ارشد تنوع زیستی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به اهمیت اکولوژیک استان چهارمحال و بختیاری گفت: چهارمحالوبختیاری به دلیل موقعیت ارتفاعی و اقلیمی خاص، یکی از معدود مناطق کشور است که همزمان میزبان گونههای کوهستانی، جنگلی و تالابی است.
او تأکید کرد: این تنوع، ارزش حفاظتی منطقه را چند برابر میکند.
وی افزود: شناسایی ۴۳۸ گونه جانوری تنها بخشی از واقعیت موجود است و بسیاری از گونهها هنوز نیازمند مطالعات دقیقتر هستند. برخی از این گونهها در فهرستهای جهانی در معرض خطر قرار دارند و حفاظت از زیستگاههایشان اهمیت ویژهای دارد.
محمدی در ادامه به تهدیدهای موجود اشاره کرد و گفت: تخریب زیستگاهها، شکار غیرمجاز و تغییرات اقلیمی از مهمترین چالشهای پیشروی حیاتوحش استان است، ادامه این روند میتواند جمعیت برخی گونههای حساس را به شدت کاهش دهد.
این کارشناس همچنین بر نقش مردم محلی در حفاظت از تنوع زیستی تأکید کرد و گفت: بدون مشارکت جوامع بومی، هیچ طرح حفاظتی به نتیجه نخواهد رسید. آموزش و آگاهیرسانی میتواند رفتارهای مخرب را کاهش دهد.
محمدی خواستار افزایش بودجه و امکانات حفاظتی شد و گفت: برای حفظ این گنجینه طبیعی، نیاز به برنامهریزی بلندمدت و حمایت همهجانبه وجود دارد.
توسعه ناپایدار، یکی از عوامل اصلی تهدید تنوع زیستی است
علی رستمی فعال محیط زیست در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تجربههای میدانی خود گفت: بسیاری از زیستگاههای استان در سالهای اخیر تحت فشار فعالیتهای انسانی قرار گرفتهاند. توسعه ناپایدار، یکی از عوامل اصلی تهدید تنوع زیستی است.
وی توضیح داد: تالابهای چغاخور و گندمان، که زمانی از امنترین زیستگاههای پرندگان مهاجر بودند، اکنون با مشکلاتی مانند کاهش آب و ورود آلایندهها مواجهاند. به گفته او، این شرایط میتواند مسیر مهاجرت بسیاری از گونهها را مختل کند.
رستمی در ادامه به نقش شکار غیرمجاز اشاره کرد و گفت: با وجود تلاش مأموران محیط زیست، همچنان برخی افراد به صورت غیرقانونی اقدام به شکار گونههای ارزشمند میکنند که این موضوع تهدیدی جدی برای جمعیت حیاتوحش است.
این فعال محیط زیست همچنین بر اهمیت مشارکت مردم تأکید کرد و گفت: جوامع محلی باید به عنوان حافظان اصلی طبیعت شناخته شوند. بسیاری از مردم منطقه آمادگی همکاری دارند، اما نیازمند حمایت و آموزش هستند.
رستمی خواستار اجرای طرحهای احیای زیستگاهها شد و گفت: اگر امروز اقدام نکنیم، فردا ممکن است بسیاری از گونهها را برای همیشه از دست بدهیم.
چهارمحالوبختیاری با وجود وسعت محدود، یکی از غنیترین مناطق کشور از نظر تنوع زیستی است و شناسایی ۴۳۸ گونه جانوری تنها بخشی از این ظرفیت عظیم را نشان میدهد. این استان نقشی کلیدی در حفظ ذخایر ژنتیکی و پایداری اکولوژیک کشور ایفا میکند.
با این حال، تهدیدهایی همچون تخریب زیستگاهها، شکار غیرمجاز و تغییرات اقلیمی، آینده این تنوع زیستی را با چالش مواجه کرده است. سخنان مسئولان و کارشناسان نشان میدهد که حفاظت از این میراث طبیعی نیازمند برنامهریزی دقیق و مشارکت گسترده است.
نقش مردم محلی در این میان بسیار پررنگ است؛ چرا که آنها نخستین افرادی هستند که تغییرات محیطی را احساس میکنند و میتوانند در خط مقدم حفاظت قرار گیرند. آموزش و آگاهیرسانی میتواند مسیر مشارکت را هموارتر کند.
همچنین لازم است دستگاههای مسئول با تقویت امکانات و افزایش بودجههای حفاظتی، از زیستگاههای حساس استان حمایت بیشتری به عمل آورند. آینده بسیاری از گونهها به تصمیمات امروز ما وابسته است.
در نهایت، حفاظت از تنوع زیستی تنها یک وظیفه اداری نیست، بلکه مسئولیتی ملی و انسانی است. اگر امروز برای حفظ این گنجینه طبیعی اقدام کنیم، نسلهای آینده نیز از زیباییها و ارزشهای بیبدیل آن بهرهمند خواهند شد.
نظر شما